Showing posts with label Real life. Show all posts
Showing posts with label Real life. Show all posts

Thursday, 14 July 2022

MUIKHO ZIINGKUAN…

 


Pu Valte Khamkhopau @ VK Joshua @ Master Paupi in Martial Arts ah Black Belt 2nd Dan zou, 1985 kum in North East Martial Arts competition ah 'Best Fighter' award a na la hi. Mumbai a Kick-boxing Team-te'n amau lak a va om a, Chief instructor hi dia deih in chial (offer) uhi. Hilehle ama'n, 'ka siamna, ka hihtheihnate ka gam, ka nam a di'n ka zang ut,' chi'n ut bilbel lou hi.

 

Muikho ziingkuan chih la ka phuah khah 1993 lak hi in ka thei a, amah hih gam-le-nam aa diing a panla diing a a kisakna a hi. Ka lungsim a hon khoih mahmah a, thawmhauhuai ka sa a, ka tate thum…. Hi, holdback sawm ing a… hilehle ka lungsim a hiai hong om inchin thuumna khawng nei zel maw.

 

Pathian in heutu di; Pathian in a guan ahi. Heutu di Pathian seh a na om ahi chih ka lungsim a om inchin Pathian in heutu di khat a a na seh mah hi inteh chi ing a, pom ing a, hilehle… numei chu na thei vele maw… kilungliap, kithawmhau.

 

Naupang, ka tate neu chikchik hilai ahih chiang a kithawmhau lo petmah. Innkuan khosak, innten-louten tungtang a le pasal in huchia hon kuankhiaksan di chu… bang a maban di kithei lou ahih chiang a, kithawmhau lo mahmah ahih chiang a. Ka ngaihtuah chiang a hon kuankhiaksan di ka ngaihtuah chiang a mangbang kisa lua kha… Muikho ziingkuan lenmui hong kaai chiychiai…

 


Hiai muikho ziingkuan la ka phuah in thu tampi gen ka sa a.. Ka chih chu, ke’n le gam-le-nam adia a kuanna, gam-le-nam adia a kipiakna ka accept-pihna ahi chih a lang thakthak ve.

 

A kuankhiak dek in a van khawng ka sa mengmeng uh a, huchi’n phalvak ma deuh.. zinglam dak khat vel a kuan uh ahi a, naupangte nih toh. Ke’n le, khiaklah simthu leel zoulou anglai ah pom ve’ng, ka chi a, ka khelah lo petmah a, ka mangbang-thawmhau lua kha… khiaklah simthu leel zoulou anglai ah pom ve’ng chi’n ah ke’n le, ’bangchi diing e, kou chi’n ah mangbang lua khah.. ka pasal ka kawi top a… Gate bul ah ka va kha a… u Pau, kou bangchi di e, chi’n ka pumkawi a ka kap top mai a…’

 

Ahihleh ama’n le, ’Hilou.. kapke’n. Pathian muang inla’n; ke’n nang hon muang ka hi. Pathian muangkawm in i tate na keem in. Damtak a kimu nawn di i hi,’ hon chi a, huchi teng a kikhakhia ung a… Huai khawng ahi ka la gelhna a khiaklah simthu leel zoulou anglai ah pom ve’ng ka chih kha maw. Huai kha chihngaihna theilou, khelah lua ka gen di theilou. Va kawi ing a, va kahkhum top kei voi!

 

I gam, i nam adia a kuan masak ni pen zaan ei chu… huaikha maw. La a ka phuahna huai ei chu. Hiai ‘Zuanlouhna omlou Zogam zaang ah,’ chih kha ka lawipa hon omlouhsan tungtang ah, ka heina peuh, ka omna peuh… koi peuh ah pai le’ngle kha… lungzuanna ngen himai. I lungzuang, i lungleng; i heina… kawmna ngen a na hih chiang a i paina peuh le kilungzuang, kimangbang maw. Kithawmhau, kilungleng ahih chiang a lungzuanlouhna omlou Zogam zaang ah. Heina peuh i suulnung puanbang thak,’ ka chih eivoi.

 

Ka pa un hon omlouhsan in ke’n chu lungsim dang ka nei himhim kei a. Ka tate it petmah ka hih chiang in, a pa omlou a; kei ka omlouhlai di ka ngaihtuah chiang in naa ka sa. Ka tate ka it ziak in, ‘Toupa, ka tate adia nu manpha hithei diing in ah…. Nu gin-om hithei diing in hatna hon pia in,’ chi in Pathian kiang ah ka thuum a maw… Pathian in huai ka thuumnate… chinglou-taakloutak hile’ngle Pathian in hon dawng a tuni tan a ka tate adia nu hitheilai dia Pathian in hon koihman in Pathian min ka phatzo ve. Pathian kiang ah kipahthu ka gen ahi.

 

Ke’n ka tate it ka hih chiang a maw. Koipeuh ah pai le’ngle i tate mah i lungsim ah om veve di ahih chiang a… Ke’n ka pasal sih apan lungsim dang neilou himhim. I tate i sihsan di bawn i lauh nakkal a maw. Ka tate mundang ah paisan sawmlou himhim; ka pasal in hon omlouhsan a, atuung apat a. Tate mah enkol di. Ginom leh muanhuai a, Pathian muangkawm a ka tate toh hinkhua zang di chia Pathian muangkawm a pan a na la. Tuni tan a Pathian in hiai tan hon hon pi, kum 18 bang vaalta maw.. Pathian in tagah-meithaite’ pa ka hi a chihkha hon lungmuanna petmah ahi a, huai a kilungmuan in ah hiai tan hinkhua a na zangtou.

--------------------------------------------------------------

 

Chiamteh diing: Pu Mang Taithul in WEEKEND HORN a pi Lianlunching a houlimpihna a pi Lianlunching' gente ngaikhekawm a deihnalai tomkimtak a gelhkhiak ahi. Gelhkhelhkhak zenzen omleh ngaihsiam.

https://www.youtube.com/watch?v=v1XN_nmiYlc&fbclid=IwAR1XJpAnzfqRaVeD37vARAVcnSmnoVEf2WUjDQeZkvTxqPjpMXA8w1gI9D4

 

~ Sumthanlian Suantak | Nisim: 2020 kum Khodoukha 28 ni (28th August 2020)

Wednesday, 13 July 2022

SEPNA KICHIAN MUH MATENG AWLE…

 


Deihthusam gen diing in tuh nisa nuai a tawltak a azu-ahaam thuak a lou-nna seem a khosak diing kiteelpen khollou diing hi. Huai sang in sepna dettak neih a, nisa thuaklou zodeuh a sep khawng ki-ut zodiing hi. Huai mah tuh nu-le-pate’n a tate a kawkmuhdan uh hizota hi.

 

Ka theih mi khat a om a, ama’n Delhi a Government Hospital khat ah nurse sem hi. Pasal hoihtak a nei a, ta leng nih – tapa khat leh tanu khat nei in, solkar auarter ah khosa lel uhi.

 

Hiai tan a tunna di’n kuhkal leh chitaktak in a na pang hi. Tu in a sepgim gah ne hita hi. Ahi a, hiai dinmun a tun ma a hinkhua a zatdan saulou gen ka ut hi. Ansang innkuan apan a hikei a, a siamsinlai in sum-le-pai haksatna liantak a na tuakkha tei uhi.

 

Pawl-VIII vel ahihlai in a poimohte suktuahna di’n Ruth Messenger bang a na hawm hi. Rayburn College ah Pawl-XII a simlai in leng College kaai a tawp phet chiang in a poimohte suktuah diing tupna in New Bazar a Brilliant Typing Institute ah part-time a seem in va kuan zel hi. Midangte sinsakna pekawm in amah mah leng type sut naal beh diing a lunggulh hi.

 

Laisiamthei lua hikei mahleh nu-le-pate'n school a kaaisak zoh uh hunsa mahmah in tuition la hetlou in leng exam pass theih lua ahi chih ngaihdan nei tinten in, tuition laak sawmlou hi. Tua ziak mah in notes sang in a textbook-te mah pibawl a; Mathematics bang a theihsiam theih mahmah louhte by-heart top sek hi. Class-X exam diingkuan a SSPP-te'n ‘free tuition class’ a saite uah tel in phattuampih mahmah hi. A laisimlai in ni khat in dakkal 2 leh kim lakvel Laisiangthou simna leh thuumna in hun in zang zel hi.

 

Pawl-X a zohtuunglai in MBBS entrance a lohchin diingdan theih a ut mahmah a, himahleh dot diing tuan theilou in sawtkhoptak om hi. Atawp in Lamka a om mah doctor khat Post office tungtawn in laithon khak top hi. Doctor-pa’n leng scooter a taai zen in laikhaktu’ inn zonkhiak sawm hi.

 

Doctor-pa a innkiang uh a hong tun in a na mu a, a zahkai luat ziak in innsung ah leng samlut ngamlou in a inn kiang uh lamnawl ah houlimpih hi. Doctor-pa’n leng MBBS entrance exam-na adia poimoh laibu khat lei di’n kawkmuh hi.

 

Pawl-XII result a suah nung sawtlou in doctor zil theihna di’n entrance exam diing in Delhi ah a va zin hi. MBBS exam focus a kibawl laibu khat a lei pen chihlouh ngal thildang bangmah a neikei hi.

 

Delhi ah ataangpi a eilammite' buai sekna khat tuh vaipau ahi. Ama’n leng vaipau khat beek thei samlou hinapi, 'bangmah ka theikei, pau-le-haam ka theikei chi mailou in, a poimoh hohna diingte ah kuamah leng zawn leh subuai nuamlou in amah kia in kizonkhiaktawm zel hi.

 

Pocket diary neuchik khat lei in vaipau thumal leh thuvual (sentence) a zaakte gelhkhia in a gentup (meaning) mi kia’h dong zel hi. Delhi map leh bus routes kigelhna bu, huailai a teng 10 man ahi a, huai bang a etetnalam in sesak zezen in 3vei bang leikha hial hi.

 

Delhi ah MBBS entrance exam a va pe ngei a, himahleh ama’ gintak sang tham in a na haksazaw hi. Doctor zilna dia sum tampi petmah bei ding ahi chih bang a hon theihkhiak chiang in, amah sinzoh dingvual bang salou in chimoh a kisa mahmah hi. Lohsam a innlam kik diing lah a utkei zel a, buaitak in a om hi.

 

Hih diing tuan theilou a bangtanhiam a om nung in BA sin diing in kithawibawl hi. Deihsaktu khat in tup hoihtak neiloupi a BA na sintouh sang in nurse sinzo ve, chi in hasuan hi. Ama’ ut zaw doctor ahi a, nurse zil diing bel chikmah in a ngaihtuahkha ngeikei hi. Lunglut kei mahleh thumanna in form a pelut saam hi.

 

MBBS entrance exam dia a kisaklai a lai a na simte chihlouh GNM entrance a di’n bangmah simthak nei tuanlou in exam ah a va tu tei hi. Result a hong suahtak in a kigintaklouhpi in a min a hong telkha hi. BA kha thum khawng lel a na kaiman mahleh nuse thak in GNM a hon ziltou hi. GNM zilna diing admission fee Rs.4000 ahi a, neihsa a neihlouh ziak in mi a batlak a zil ahi.

 

Training a zoh diing kum uh 2004 in vangsiathuaitak in Khodoukha 15 ni (15th June) in a pianna pa’n omlouhsan hi. A pa mel a tawpna diing beek in mu ut mahleh a sum mah leng a neihlouh ziak in pai zoulou hi. Maban zek, Phalkha (October) a GNM final year exam diing ahih uh bang suanlam lemtang a suak hi!

 

Bat zong zen a innlam pai diing chih a utkei hi. Delhi tual a tun vanglakleh sepna hoihtak muloupi a innlam pai diing leng a utkei hi. Nurse training a zoh nung in leng sepna kichian a muh ma innlam pailou hi. Nurse training a zoh nung in private hospital ah hon seem thei pah hi.

 

A kholkhiak sumte zang in 2005 kum in innlam ah a pai thei pan hi. Innlam ah leng sawt omlou in kithadahsak lou in Delhi a kiiknawn a, huchi in kum thum a sep nung, 2007 kum in Delhi ah solkar ah nurse sepna kichian mu hi.

 

Maban sintouh a ut ziak in a sepna a seemkawm in, 2011 kum in DU nuai ah BA zoukhia hi. Pasal a neih nung in leng naungek neikawmpi mah in IGNOU nuai ah B.Sc Nursing leng a sin thak a, 2015 kum in a zoukhe nawn hi. A kuhkaldan etton tham ching sak ziak in ama’ hihna (identity) taklang lou in thugelh k’on gelh hi.

 

~ Sumthanlian Suantak | Nisim: 2020 kum Khodoukha 21 ni (21st August 2020)

Thursday, 7 July 2022

A PANG NGAPTE’ MABAN BINGLOU EIVE

 

HSLC exam ah fail zoulou a leng om theih luat ahi. Mi tampite HSLC exam theilou dia a siamsinna school-te un Pawl-IX a a nawlkhin uh bang om sek hi. Khenkhat leuleu lah khosak haksat ziak a Pawl-VIII ban sunzom zoulou leng om uhi. Kei leng kum khat damlouhna ziak in HSLC exam a na fail zoulou in ka omkha ngei hi. Pawl-X subject thumvei busuah nung, 1997 kum Tuunkha 17 ni (17.02.1997) in damlouhkhak ziak in 1997 kum in BoSEM saina a HSLC exam ka na maituah zoukei hi!

 

Exam diing in inn apan kuankhe saam mah le’ng ka pute inn tan ka tungzou lel hi. Aban ka sawn zoukei a, inn ah ka kilehkik mai hi. Result a hong suak ngei a, ka kaaipihte a hong lohching sauhsauh uhi. Ka lawmte’ result a hong suahtak in, ‘chidam a exam zou hi le’ng zaw aw…,’ chi’n ka kingaihtuah vungvung hi. Huai hun in ka lungsim ah kipahna leh lam-etna a omkei hi. Enna, hehna, thangpaihna, khaatna, kingaihsiatna leh kipiaksiatna toh ka kidim hi. Pathian natan hehsan in vuina in ka dim hi.

 

Exam zoulou a ka om in Paunakte 16:1: Lungtang a kisakkholhna pen mihingte’n hih thei mah lehang lohchinna bel Pathian’ hon piak liauliau ahihdan hon phawksuahsak hi. Huai kum a ka exam zohlouh bel lungsim damlouhna – Depression ziak ahi. Huchi in Psychiatrist-te kiang zuankawm zel in damdawite bang ne in laisim ka sunzom thei nawn hi. A kum nawn, 1998 kum a exam diing in ka kisakhol nawn hi. Hiai hun in zaw Pathian in hon phalsakta ahi ngei diing; ka lohching theita hi.

 

Kum khat mansuah leh athawn a beisak mai ka kisaklai in a na huchi hial zaw a hikei hi. Kum khat mansuah a ka kikoihlai in ka na simsate lungsim ah vom/chiamteh pawl a na omlai hi. A kum nawn in revision bawl toh a kibangta a, a na nuam zotham hi. A kigawm in ngavei bang Pawl-X sinlaibu hoihtak a busuahkha a kisuak hi! HSLC exam a result hoihtak toh pass-khiak a hoihna bel nu-le-pa khenkhat in a hon muang ua, a tate uh bang home tuition hong lasak ua, sum tamlou bang a na kimu thei hi. Ei mahmah leng kimuanngamna (confidence) a hon guan thei hi.

 

Ei zawntat ziak a lohsam i hihleh bel i thuak diing mah ahi. I tuhgah at i himai! Midang ngoh diing leng a omkei. Huai zawntatna mah toh kikhekna neiloupi a kumsim khawmpi zang bang a kingai a kumsim a HSLC exam kichi zumhuaipi leng ahi diing hi. Bangteng hileh a ma sang a siam zodiing leh kuhkalzaw a hon daaltute phuvang diing leh lungke lou a pan kichi milohchingte mizia ahi. Kuhkalzo tuanlou, hahpanzo tuanlou a, angeingei a exam zelzel kichi kihaimuanna ahi.

 

Tamveipi fail kichi kisaktheihna diing a hikei hi. Thathak la a, nasa zosem a daaltu om peuhmah phuvang dia hunhoih muhna a hizaw hi. Alehlam ah academic exam teng a mavangtak a paisuak zarzar kichi sepna zonna ah muhbaihna in a na pang gige tuan kholkei hi. Mi tampite aa di’n graduation kichi kingakkhawmna mun ahi taangpi hi. Combined Graduate Level Exam kichi bang Graduate-te khawmpilian a bang hial hi. A na graduate masazote’n a na exam masazo thei uh chihna a hilel hi.

 

Lungke lou leh daaltute phuvang ngapte bel… HSLC exam bang ah a na fail-kha zezen ngei hial mah le uh Graduate-te khawmpilian ah a tel thei veve uhi. Na kuhkal taktak nakleh hiai khawmpilian, a na uap thei baihzote sang in hiai khawmpilian, ah pahtakna leh deihsakna vouzaw na mu thei veve hi. Kei bang leng Nursery kum nih sin, HSLC exam bang leng amasazo pen ah tu zoulou in a nihna a kaan zou panphet khat ka hi. Graduate-te khawmpilian a pahtakna saangtute lak a khat ka hi. Tu kum a na lohsap ziak in kingaise maike’n.


~ Sumthanlian Suantak | Nisim: 2020 kum Gamkha 16 ni (16th June 2020)

Wednesday, 29 June 2022

NAUNGEK MIN KA PHUAKKHA A!


Atangpi in eimite'n eima' min tawpna la in naungek min diing kiphuak sek hi. Mi khenkhat in bel mahni' min bul la a naungek min phuak leng a om uhi. I hihna leh i sepkhiakte mi'n a theihna diing uh bang, ahih keileh vangtah i kisaknate khawng min phuah tungtawn a genkhiak chih leng kichiing mahmah hi. Min ah kuahiamte’ tangthu kiphialgu thei hi. Ahih keileh lah naungek hong khanlet chiang in hong huchileh chih deihdan min ah kiphuak veve thou hi.

 

Naungek min a kiphuah chiang in syllable hiai zah a phak ngeingei diing chih omlou hi. Min a om syllable-te atuam chiat a maldinsak pawl ki-om a, khenkhat in lah atawn in mun-awng koihlou in kigelhkhawm dendon hi. Ngambawm, Khupching, Thanghou, Liandou, addg. syllable nih ngen in min kiphuak hi. Ahi a lah Penglam, Ngalngam, Zuansialching, Dawikungpu, Sizasoi, Lengtonghoih, Muneithangdal, addg. i etleh syllable nih, thum leh li pha in leng min a na kiphuak veve hi.

 

Mi tengteng in min phuakkha vek diing chihdan a omkei hi. I ut man in nau piang khatpeuh min leng va phuahsak theih hi mawklou hi. Naungek min phuahkhak kichi deihsakna, hamphatna leh tanpha i tankhak hi taktak hi. Khenkhat in min tampi phuakkha ua, khenkhat leuleu in lah khat keleu phuakkha leng om hi. Min phuakkha hetlou pawl leng ki-om veve hi.

 

I tawndan in pu in a tupa' min, pi in a tunu' min phuak tangpi hi. Huchi danlou leng min phuahkhak theihdan om hi. Khenkhat lah sih nung a min manmohna dia i kiphuahsak uh leng om thei hi. Tua dan ahihman in i damsung in naungek min phuakkha kei mah lehang i sih nung in leng ei phuah dan a min saksakdan leng om thei hi. Atangpi in naupang kum chinglou hiam naungek kuahiam in midang' min diing kiphuaksak ngeilou hi.

 

Naungek min phuakkha dia kilam-etna neuchik leng neilou ka hihlai in ka paneute leh sanggamte' deihsakna ziak in tanpha ka tangkha a, naungek min ka phuakkha tei hi! Kei min tawpna la in min ka phuak-ek giap hi.

 

Ka min tawpna a 'Lian' la in naungek min ka pan hi. Kipah leh lungkham hun in lungsim ah Pathian hong lang sek ahihman in Pathian' min la in 'Thian' ka zomsak hi. Kei min syllable thum ahih bang in syllable thum mah min ka phuak ut tinten hi. Atawpna diing in samlai chi o... Atawpna bang hihsak diing ahialeh? Deih a tam a, teel diing bel a haksa. Lungsim a hong suak teng khatpeuh zat ka utkei a, deihtuambiik hong kilang diing ka ngak a, huai pen kin-le-buang a noh theih in ka theikei hi. Sih nung tanpha, thangvan dong a sakmin hi diing hi a maw!

 

Hiai hun in ngaihtuahna ah kei' hihna genkha leh naungek maban kichiiltouhna leng hi pah diing, ka nih ua aa diing genkha syllable in naungek min ka tawpsak ut hi. Pathian in hon pom a, hon saan (accept) diing ki-ut chiat hi. Pathian itna mah leng ei mimal deihtelna a i saan ngai tei hi. Pathian toh kisangtuah himhim phot lehang damsung in hun nuam, hun haksa ah i bit himhim diing chih ka gingta hi. Hon donsang thei amah ahi a, i tan zohlouh diing dinmun tanpha a hon tawisang thei Amah ahi. Oho! A chiangta ve maw.

 

SUMTHANLIAN – LIANTHIANSANG

 

~ Sumthanlian Suantak | 2020 kum Doutakha 10 ni (10.03.2020)

Tuesday, 28 June 2022

PTC PISA KALHSAK IN KI-OM

 

I nam adia poimoh mahmah Paite Tribe Council (PTC) pisa (office) nisim 2019 kum Taangkha 30 ni (30.09.2019) a kalhsak in ki-om hi.

 

Laisiangthou in Diuteronomi 28:15,20,30 ah, "...TOUPA na Pathian uh aw hoihtak a na ngaihkhiak louh ua... thu ka hon piak thupiak tengteng pilvang tak a na zuih kei uh leh hiai hamsia tengteng na tung uah a hong om ding... na khut koihna tengteng uah hamsiate, buainate, salhnate a hon sawl ding a, na vuallel ding ua, na mangthang pah ding uh; na thilhih giloute uh ziak a kei n'on limsak louh ziak un,... inn na lam ding ua, na luah kei ding uh; grep huan na bawl ding ua, a gah na ne kei ding uh," chi in a na gelh hi.

 

30.09.2019 apan sim in kha li bang i pisa uh kikalh hita hi. Kituahna, lemna leh thupha kitawituahna diing meivaak neuchik leng a dawk naikeilai! Lemna bawl diing kuamah i omkei uh! Mipil' siamna, saptuamte' khamiitna leh i neih-le-lamte un PTC GHQ sung kilemna diing in kongrou sulou a bang!

 

Lemna palai diing i omkei uh, thulaigen a kuan diing kuamah i kimu kei uh. Huai naksang in khutsilsiang a, kei tellou chihbawl in i gaal-et chiat ua; huchia pha diing leng ahi diam aw, um set khang! Tulel a heutu kituhte'n PTC GHQ Letter head zang in a deihzawng uh thu a suah thei zel ua, a kituahlouhnate un a utte uh sepkhiak diing daalkha lou bang hial hi.

 

Thuneihna leh heutu hih thil khiaklahhuaitak a ngai a bang zezen uhi. Kum a hong thakta a, annual fund don bang a hong hun nawn pah diing hi. Mun nih leh team nih kiang a PTC annual fund pe diing in i kiman hia? Tu hun in kei panglou i chi maithei. Tu hun a i daih dideleh ‘neutral’ theihlouh hun a hong tungsin hi. Annual fund don hun chiang in kou area, kou hatna mun a bangziak a annual fund va dong na hia, chia kisaatzakkhak theih eive.

 

I maban uh huaise semsem diing hilou hiam. Bangtanvei hichia i om khipkhep ua, phunlou-paulou a i om ua pha diing hiam?

 

~ Sumthanlian Suantak | 2020 kum Tuunkha 03 ni (03.02.2020)

TATE KEPNA AH

 

27.11.2019:

 

I ta neulaite a chidam naak uhleh phevilvel taangpi ua, adiak in midang toh kikhopkhawmna munte ah nu-le-pate aa di'n maizumna tunkha sek uhi. Inn a i thuhilh louh leh sinsak louh leng hilou napi mi lak kholkhol ah khouh haksa leh tu kinken dia sawl haksa sese uh bang hi. Amaute lawm ngai, mi lak nuamsa, inn a omchip utlou leh a thathaklaitak uh ahihman in om vilvel, kisawksawk chihte amau tho toh kituak hikha diing hi.

 

Biakinn sung leh kikhopkhawmna munte ah kisukap hiam, a hong mawlthakkhak chiang un thumang mahmah le uh chih i deihna ziak in talkiuh, sih-ek leh betkhak baihlam diak bang hi. Tua bang a i suknatkhak chiang in i itna kiam deuh chihna bel hilou hi. Mi lak ah kithuhilh ngeilou batkhak diing utlouh ziak hia, i lim (image) leh i tate lim hoihtheitawp a lahsak i ut ziak uh leng hikha diing hi. Tate thunun diing leh mun tuamtuam a a mun toh kituak a omdansiam dia i kep diing mah ahi.

 

Ahi a, i nungak-tangvallai in tate kep leh etkoldan diing kisin khollou taangpi hi. Tua ziak in i phuutkhak hunhun a sintawm zel maite i hi ua, kepdan leh etkoldan hoihzaw om tham diing ahihlai in ei-le-ei kikhutdot in i hihtheihdan dungzui a siamtheihtawp a enkol bel kihi veve hi, i kolsiam leh siamlouh thutuam hileh.

 

Tate sinsakdan i siamlouh ziak in chiang khawng sang in i khut kuanmankha pahpah sek a, i itpen, i tate tung a khut i khaakkhak chiang un a lungsim uh kisuna in kiliamsakkha sek a, poi mahmah hi. Theihna tawm leh sintawmte'n tate itna leh a hoih diing uh deihna ziak in hihdan dang deuh bang i sin zel uh poimoh lua hi.

______________________________________

 

28.11.2019  (sutzopna):

 

Mi lak ah i ut masak hiloupi in i ta ittak tung ah mualphouhuaitak in khut i hon kha a, amah leng na sa leh zumdan thei saam ahihman in khasetak in a hong kidiik hithit hi. Hiai bang dinmun a i om i ngaihtuahleh saltang bang a nuta/pata om a na kihi eive maw. I teel masak hiloupi a tate i sawi chiang in banghiam khat in hon na thunun a na hidan hi eive.

 

Haksatna hun chiang a a taaina sek uh nu-le-pate pen khutkhatu kilehsuah hi! Midang in a vuak chiang un a nu-le-pate uah lametna liantak nei in, "nu ei, pa ei..," chi'n kap tuaituai sek uhi. Huchi hinapi khutkhatu pen a nu-le-pate ngeingei uh i hihtaakman un lamet diing tuan midang a theikei uhi.

 

Khasiatna genvual louh ziak in kap theilou zezen in a hong kisat pian zomah uhi! Huchi in a ut ziak uh hi nawnlou in a khasiatna uh khaam theih vual a hong hita kei a, muamkhup leh lim a sak sekte uh pe mah lehang a ne theita kei uhi. Huchi'n i angsung ah a ihmukha a, a khanloh in leng a kidiikkha nilouhlai hi!

 

I deihdan khenlam leh i tate saan theih vaal a sawikha a na kihi maimah sek eive maw. Bang chiang a tate sawi diing leh bangchizawng a tate sawina pe diing i hiam? Damdawi bang in sawina ngei leng amaute'n a kingeihpih uh leh amau adia kituak a hunchiang (dose) om diing in gintakhuai hi.

 

~ Sumthanlian Suantak | 2019 kum Noukha 27 ni (27.11.2019)


Monday, 27 June 2022

LAU DIING I HIAM?

 

Naupanlai in khua a hong mial chiang in khomial kilau sek hi. Khomial lau kichi mahlehang i lauh pentak kigenkhe theilou in lau, dipkua leh mangbang kihi pen hi. Khomial nuai/kawm ah banghiam a vom lelu khawng om dia suangtuahna in hon buaisak a, ei kia in inn-nuai a luut diing ahih keileh ei kia a pawtkhiak diing leng kingam lou hi. Adiak in khosung a misi leh sihsia a si khawng a om chiang diakdiak in kipatau a, banghiam hong pai om diing leh thilging bangbang hiam khawng hong om di’n gintakna kinei hi.

 

Huchihlai in upalamte bel lungmuangtak in om thei uhi. Nungak leh tangval, nupi leh papite bang hangsan uh kisa mahmah hi. Khomial laulou in, nitak chiang bang in leng amau kia a daileng ngam, pawt ngam uh chi in ki-eng thei mahmah hi. I khut a hon let ua, a hon kaih nak uleh a pai nana uah kipai ngam zel hi. I lauh pen bangmah hilou a na hi a, hon lentupa i muanna ziak in lungmuangtak in ki-om thei hi. Ei a kimuanna omlou leh muan diing, belh diing i neihlouh ziak a beidong a na kihidan ahi.

 

Lauhna kichi a omsa banghiam ziak a hong piang ahih sang mah in i muh ngeilouh leh i tuahkhak ngeilouh mi’ gen a i zaakkhak leh thil khat om dia i gintakna, i suangtuahna ziak khawng a hong piang thei ahi. I lauh pen om taktak hikeileh leng e’n gingta lua i hihman in suntanglai nasan in kho-ul kaai thengthuung zen in kantha kawm ah kikhum theih a na hidan hi. Hon lausak diing in banghiam i lauh pen a om ngai teitei lou a; a lautu, ei pen in i gintak nakleh i kimuanngamna zulmang thei mai hi.

 

I hong khanglian a, piching i hong hi a; neulai a i lauh mahmah thilte bang lauhhuai lou ahihdan khawng i hon theisuah hi. Theihna in lauhna hawlmang thei ahihdan chiang mahmah hi. Lauhna kichi polam a om thilte ziak sang mah in ei’ sunglam - i sisan chauh ziak bang, i ngaihtuahna ginat louh ziak bang, ahih keileh i thuzakte, a dik-le-diklouh thutuam hileh, tuate ziak khawng in om sek hi. I ngaihtuah kikleh i thil lauhte - amah a lauhhuai taktak leng hi khollou, i suangtuahna a i bawlkhiak tam zodiing in ka gingta hi.

 

Nidanglai a i pi-le-pute un a na lauh mahmah uh dawi-le-kaute ahi. A lauh ziak un biak leng a na bia uhi. Amau dinmun a ding dan a i kingaihtuahleh lauhhuai mah a na hi eive. A ziak bel Pathian hing neiloute aa diing in mahni i kihum kei ngalleh hon hum diing, hon veeng diing kuamah dang om hetlou hi. Dawi-le-kaute bel mihing thahatna a zoh diing vual hilou uhi. Kha tuh sa sang in a hatzo himhim hi. Kha in a ngapte sa aa diing in haksa leh zohvual hi veklou ahihdan Toupa Jesu mahmah in a na gen hi (Matt 26:41).

 

Pathian’ itna, Jesu Khrist’ hon tatna thu, Tangthupha i zon theihlouhlai un i gam uah puaklut in a hong om a, i nak hamphatdan mai uh! Tangthupha in i gam uah khanlohna a hon tun a, biak diing a chin leh phu omsun Pathian tak ahihdan a hon theihsak lailai in salam ah khantouhna nasatak a hon tun hi. Tangthupha i gamsung ua puaklut a om a kipan i khosakdan, i tawndan leh thil bangkim phial a hon kheksak a, hampha hi na lawmlawm hang e! Suangmantam khuuk sang a leng manphazaw ahi, hiai Tangthupha!

 

Thil himhim a zatna diingdan a i zatkhak louh chiang un thil manpha bangmah a omkei hi. Manpha ahih sangsik in hamsia leh sihna a suak zaw hi. Pathian thu leng ahi thou hi. A gingta loute aa diing in siamlouhtanna a hi pah hi (Johan 3:18). Pathian itna a na saangte’n a hindan luite uh tawpsan in Khristian a na suak ua; haksatnate a na tuak mahle uh tawpkik lou in, ginna a na lenkip paisuak uhi. Tua bang ahihlai in a kilimsiamte’n bel a kidaihzai tangtawn hinna ah tankhak neilou uhi!

 

Tapa Jesu Khrist neite sung ah Khasiangthou teeng hi. Gingtute’n khalam hinna neita mahle uh salam pumpi a tuam hilai veve ahihman un bah-le-chau a om thei tuh hilai uhi. Gingtute sung a teeng Khasiangthou i mit in mu theikei mahle’ng hon hihhattu ahi. Hiai Khasiangthou, gingtute kiang a piak a om pen dawi-le-kaute’n a zohlouh Pathian hing ahi! Tua ziak in Pathian toh i panleh hon zou thei diing omlou hi. Abang-abang hileh lei a om den dia siam kihi lou himhim hi.

 

Nikum tawpkuan a huangvulh gantate tung a thiltung tuamtuamte toh kisai in dawnna lungtunhuaitak i mukei hi. Khovel in hiai bangte’ dawnna piak sawm mahleh a pe theikei hi. Tua bang ahih nung, i kiim-le-kiang a thiltungte ziak in Pathian’ tate i mangbat diing uh ahi diam? Joseph kiang a mang lehkhiak theihna Pathian in A na piak bang in poimoh A sakleh i kiim-le-kiang a thiltungsate leh hong tunglai diingte’ hilhchetna eite kiang ah leng hon pe thei hi.

 

Khovel a thiltung diingte toh kisai in mihingte theih dia Pathian in A phal tan A om a, mihingte theihlouh dia bilhkhum a A koih pawl leng om hi. Tua ziak in a dawnna ah i buaikei diing uh. Khovel khelhna a piluttu nuai zinmang’ thilhihtheihna sang a thilhihtheizaw Pathian ahi. Huai Pathian (Khasiangthou) piak a i om nung a i kiim-le-paam a thiltung tuamtuamte a i mangbat sekna, i lauhthawn seknate khawng i ngaihtuahleh ei a om Pathian’ thilhihtheihna i theihlouh ziak hi sek hi.

 

Panpihtu neilou bang a kingai in mangbangtak in i omkha sek hi. Hon neitu in A hon piak, ei’ sung a om Khasiangthou nei beubuau hinapi in deldeptak bang a kingai in i omkha sek uhi. Amah, i sung a om pen gamtangsak diing in Pathian toh i kizopna i theihchet zohlouh ziak in i mangbangkha pahpah uhi. Ei kia pang diing a zaw thil hih theilou leh hatlou mah i hi. Himahleh, eite hon hihhatpa Amah Jesu Khrist ah hatna nei in thilhihtheitak i hizaw uhi (Phil 4:13).

 

~ Sumthanlian Suantak | Gamkha 11 (11.6.2019)

KISIAMTANLOUHNA DIING LEL A KIPHAWKKHIA

 

Thildang ziak a bandh bang bawlzen a i om bang un TUINEK kitaksapna khawng philanthropic organisations in lungkimlouhna taklat diing in hon geel le uh a na chi lua ka hi.

 

Saptuam ah leng mi baptisma i piakna diing bang a tuisiang kipoimoh lua hi a, baptisma i piakna tuite khawng i laakna uh bang leng hoih deuhleh Baptisma tangte bang leng a na gin-om deuh maithei uh.

 

Politician a na retired sate bang leng a innmun uah a sihni tan ua tui kaisak tuanlou khutzung a kaih theih zah pha.

 

Adangdang...

 

Ka gennoppen bel i niteng poimohte uh priority kipe lou in ka thei.

 

Tuisiang dawn diing toh kisai deihna in lampi zui diing in kisa dek lehang leng lampi zui dia i kipatkhiak ma a i tui dawn leng muhna diklou a i laakte khawng mah hi diing, kei tel a ka kigen ahi.

 

Chimtakhuai sa lua ing a, lah mahni' thahatna a thoukhe vuallou ka hihdan bang ka kiphawk a, kisiamtanlouhna diing lel a kiphawkkhia ka bang hi.

 

~ Sumthanlian Suantak | 2019 Gamkha nu 8 | 08.6.2019

TUISIANG MUH THEIHNA DIA CAMPAIGN TOH KISAI A MUHDAN

 

✔ 1. A responsibility solkar a bulh (fix) nuam omlou.

 

✔ 2. Philanthropic organisations panla diing a kisa zaak diing omlou.

 

✔ 3. Mipi palai - MLA/MDC apan dawnna zaak diing bangmah omlou.

 

✔ 4. Saptuam lam apan leng awlmohna thu zaak diing omlou.

 

✔ 5. Tuisiang muh diing mi' lunglutnapen hilou.

 

✔ 6. Gamdai a kikou, kuamah zaak peihlouh leh bengseng lel kisuak.

 

Tua dan ahihman in, a hun in hon puakkhiak hun om diing leng hithei. First round of campaign hiai tan a zohbawl hita hi.

 

'Each man for himself!'

 

~ Sumthanlian Suantak | 2019 Gamkha ni 8 | 08.6.2019

TUILAWNG TANGTHU

 

Tuilawng tuikul a va zan siuhseuh uh hiveh aw. Tui tawpkhesak/hiipsak siam deuh bang om. A bawlkai zoulou deuh bang leng om. A huchih chia kha....

 

Drama hong kipan!

 

Ehem!

 

Hoihtak a kaai biahbiahte' aa etlahna hong lian in tuilawng a pehna mun a bohtolsak in ama' a, a kai zouloupen toh zom geih! Hahahaha.

 

A khatpa’n leng, "den zek a va kibawlkai pan a, tukal a kang chih mawk!" chia inn leng tung nailou a hong kilehkik. A ban tuh …. himai!

 

A tuilawng a na kibottan a midang aa a na kithun. Heh sim reurou a bottol in ama' aa mah toh bulh nawn. ✔

 

Hilehle.....

 

A khonung a, inn tun nung a tui hong kang nawnta zel!!! Huaitak a tuh... Hehzak hita!

 

Singkhuah/tempawng toh kikhin dimdem a kuantou. Grr! Grr!

 

A tuilawng a na ki-hijack taktak. Fake tuilawng pen tempawng a hon bantan choih! Tum bangzahhiam hon suahta. A na la gutu in leng a tuilawng bantantu diing suikhe lahlou.

 

Maban chu.... Pheks! Pheks! Pheks!

 

~ Sumthanlian Suantak | 2019 Gamkha ni 8 (08.6.2019)

TAKSAPPEN POIMOH A THEIHLOUHNA

 

Dawn diing tuisiang poimoh lou i hiam chidek lehang lah sum tam pipi a lei ngam tawitawi tuh kihi zel. Tuisiang etlah luat ziak bang a mi' tuilawng peuh bang hijacked-sak. Gentak louh, kikhop makal khawng a a na gu thei zelzellai, ahih keileh kikhop tawpphet chiang khawng a..

 

Huchikhop a deih leh sualna leng ngaizam hial khop a i poimoh ahihman in tasam lua hi ni hang maw chidek lehang lah tuisiang i poimoh zah muhlouh man a aw lah suah ut bikbek lou zel. Fake account leh bangbang hiam toh manlouh thu peuh i gen sang in i hinna in a poimoh gelhna dia i khutmuuk taangsak hizo lehang zaw..

 

I niteng poimohte toh kisai tangkoupih diing thazoihuai kisa chiat bang. Tua sang in khat-le-khat kihih raurau theihna thute mah ah a kick paizaw a thei kibangta! Niteng a i poimoh thilte kikoupih tham a kisep lou. Ahi diing teng hi khin thilte bang ah nitum a thapai ngap zaw hi leuleu zel.

 

Hichi diing zaw hilou hi a, i ngaihtuahkhawm thei ding uam? Azawng-ahau, ateek-akhang in i poimoh dawn diing tuisiang kiching muh theihna diing in i lungsim seeng in geelkhawm le’ng hilou hiam? Tuisiang kitasam kawmpi a zaw i ngaihtuahna maam theilou diing eive. Naupang tui duh a dangtakte bang i loh diing ua?

 

~ Sumthanlian Suantak | 2019 Gamkha ni 7 (07.6.2019)