Showing posts with label Reformation. Show all posts
Showing posts with label Reformation. Show all posts

Friday, 15 July 2022

SUAL DOUKHAWM NI

 

Limlak pen unaupa Khuptan' aa ahi

I pi-le-pute hun pek apan gam lian pipi haltum a, loubawl a khosate i na hi uhi. Tuni tan in leng Zoudawn ah i unaute; huai dan mah a khosa tampi omlai uhi. Kum teng in loumun khek in a na kituan kualkual uhi. Huchi'n loubawlna di'n gamlak mun lian pipi bang a na haltum chiang un, asing-agua tampi mah mangthak sek hi.

 

Lamka zaang leh khopi tuamtuam a teeng in khosakna nuamzaw in khosata mah lehang i kholui a teengte aa di'n khosakna leh nekzonna diing hoihzaw om thei nai tuanlou ahihman in pupa khan a louneihdan mah a sutzop uh kuullai hi. Deihthusaam teel diing hileh nisa thuaklou zodeuh a khosa utlou om di'n gintakhuai lou hi.

 

Loubawl theihna di'n leitang poimoh ahihman in sing-le-gua a noksak peuhmah halsiang kuul hi. Kum teng in sing-le-gua haltum a om zel maite Lamka zaang tan beek tun thei lehang sum tampi mah suah theih diing hi. A didan dang om tuanlou ahihman in hiai bang khosakna kum tampi mah sunzomtou tadih diing kihi diing hi.

 

Hiai bang a sing-le-gua halsiatte zaw adan omlai hi. A huaise mahmah ahihleh i singtanggam leitang lianpi mah poppy chiinna di'n kizangta hi. A poppy chiingtu in i pang ua, i tuhgah i hon at a, No.4 in hon lehneek a, tu a i neihzah sang ua tamzaw drug addict i gam in piangsaklai diing bang maimah hi.

 

YPA in drug douna a na panta ua, zaan in Zomi Frontal Organisations in lampi zuihna nei uhi. Sualdouna ah i pankhawm taktak uh poimoh a, sualdouna in eite lak ah pumkhatna hon piangsak in sual doukhawm ni uh maw.

 

~ Sumthanlian Suantak | Nisim: 2021 kum Doutakha 17 ni (17th March 2021)

Wednesday, 13 July 2022

INNKUAN AH KIKNAWN HUN HI

 


Kiginkhawl chih om thei hetlou khat in COVID-19 in hon bingphawn a, hun haksatak a ding kihi maimah maw. I deihtelna uh hi hetlou, i utpen uh leng hiloupi in i tenna khovel uh buaina kibang maituah in, melma khat kidoukhawm thrap mai maw!

 

Khovel gam tuamtuam a thiltungte i zaak chiang in ei gam tantan hon baan dia kikoih ngei khollou hinapi tutung in tuh i sikhop mahmah un, i buai charchar uh maw. Toupa'n rapture a tunsak diing chiang in haksa a saklouh diingdan mai maw.

 

Tuichiim a tunlai in leng khovel gamte khentuam omlou in Pathian' thangpaihna in tuum vek hi. Tutung in leng kipiilbuai chiat hi. Hiai bang hiipi apan leitung a bit ngei nawn diam? Kua'n a dawng thei dia? Tua i dinmun sang ua khovel huihkhua leh thuleengte hoihzo nawnlou diing bang hileh mihingte social distancing toh hichia i Toupa i tuah mai uh ngai diing hi a maw.

 

Mihingte aa di'n 'back to the family' hun a hi taktak hi. Mun khat ah khosakhawm theiloute leng lungsim beek ah innkuan ah kikiik chiat hi. Kou innkuan ngei leng mun khat a khosakhawm theilou ka hihman un 'correspondence' in ka 'back to family' uhi.

 

Hihsetu, hihmangtu leh hinna latu 'Angel of Death' - CORONAVIRUS hiipi in suun khovak leh zaan ihsip hun khawk a sakei a; sihna khut vot ngeknguak toh zalentak in a gamtang lel hi. Zi-le-tate toh innsung khat a teengkhawm hinapi lungsim ah 'back to the family' nailou i omkhak uhleh kingaihtuah poimoh mahmah sa ing.

 

~ Sumthanlian Suantak | Nisim: 2020 kum Taangsihkha 28 ni (28th July 2020)

Tuesday, 12 July 2022

KOKEEK BAIH MO, MEIKANG PHELH PAH DIING?

 

Thil himhim ah kokeek baih lua leh a poimoh loupi gengen chih om thei hi. Huchi ahihlai mah in gen diing bang a gen zohlouh ziak a meikang in saupi pehkhaman chih leng om thei hi. Mei-ek leeng tui in buakmit pah hi lehang inn kaang manlou diing hinapi i ngaihsak keileh inn kaangtumsak dimdem thei hi. PTC GHQ sungthu a buaina nikum a kipan hita hi. I heutute a hong buai neknek ua, hilehle mipi'n theihthoh lel in gengen leng ngaikei chidan in i om ua, vei luat di'n leng i koihkei uhi.

 

Tua bang a i omlai un 30/9/2019 ni in mipi, numei-naupang muh di'n PTC GHQ office tahbi a kalh in a hong om khong hi. Huchi in leng i ikh uah a namkei a, Khristmas 2019 leh Kumthak 2020 hunte bang buaina neilou bang in ngaihsak dia leng koihlou in poisa vetlou bangmai in i om uhi. Buaina khenkhat amah a veng thei pawl a om a, veng theilou pawl leng a om hi. Mei-ek leeng phelhlouh nana na tuh Zonahthlak hun ah PTC GHQ President ka hi kichi mi nih in khovel muh di'n singnou khat a hon suankhawm ua, huchi'n zahlak taktak i hihdan uh a hong dawkta. Ahi a, mei-ek neuchik a hong kipan inn kaang dia kisa i phelhmit sawm nai tuankeilai uhi!

 

Tu kum, kumkim bang a hong khen hialleh iim theih vual ahi nawnkei a, EBCC saptuam in tunglam a Pa sam in mei phelh diing in hong kisa uhi. Himahleh zekailam ahita hi. PTC G. Mualkawi unit sukbeina (defunct a koihna/abolish-na) laikhak PTC G. Mualkawi unit President/Secretary kiang ah piak in om uhi. Hiai thu hichia veng hia, chih gen theih a hikei hi. A zuankiik (rebound/recoil) bang hong chi dia, chih gen theih a hitadih kei hi. Bungmual PTC Unit-A ah vaihawmtu President/Secretary leh a heute om gegu hinapi amaute bangmah a simlou in PTC GHQ (Koi pawl apan ahi diam ah, theik’hang) apan kiteelna neihsak diing thu a hong ging nawnta hi. Hiai hun in YPA Bungmual Unit in khosung kithutuahna sukbuai diing phallou in tuni in pan a hon la uhi.

 

Ziingni-thaini in YPA Bungmual Unit panlakna toh kisai bangchibang reaction a hong om dia chih hungaih in om lel hi. G. Mualkawi leh Bungmual A a PTC Unit-te tohbuai ahita a, maban ah koi veng ah thuzak diing a hong om nawn dia? Mei-ek phelhlouh in inn a kaangtumsak sek hi. Tren tren....... [7:(40-50)pm]

(Bungbuk Whatsapp group a post ahi.)

----------------------------------------

 

Comment muhte:

 

1. Kham huai gop e hiai thu le (7:50 pm)

 

2. Hong kipan doidoi zel kei dih. Nin huai mahmah ta (7:51 pm)

 

3. Gen gen nn louh a hn sai om leh khoih buk d h. Khoih buk association kibol a😂 (7:52pm)

 

4. Chimawk eive heutupa, Veina taktoh hon gelhkhe thei te thilgelh isim dia, ngaihdan genkhiaktheihna zalenna nei chiat chiat. 👏🏻👏🏻(7:53pm)

 

5. Ngaihsiam. Ka delete thak di aw. Bungmual YPA Unit panlakna kipahpihhuai sa a khosung mipite'n i heutute i dinpih diing uh a poimohdan gelhtouh sawm a hong kisa, a bul hon panpan ka hi a, huchi ahihleh ka khawl thak di aw. Ngaihsiam lua, kuapeuh. 🙏(7:53pm)


~ Sumthanlian Suantak | Nisim: 2020 kum Taangsihkha 12 ni (12th July 2020)

Monday, 11 July 2022

I POLITICS SIA MAW, AHIH KEILEH EI A HEEKTUTE SIA HIZAW?

 

Politics kichi amah a sia hilou hi. A zangtu mihingte'n i zat diklouh chiang un a sia hi pan hi. Politics kichi i nidanglai khosakna uah a na om a, tulai in leng a om hi. Politics kichi mihingte khosakna a kivaihawmdan chi in houchik in gen theih hi. Nidanglai in tangvalte haam ah a na giakkhawm ua haam ah heutu a na nei ua, vaihawmna ah heutupa’ chihdan leh vaihawmdan a na zui mai uhi.

 

Theocracy, autocracy, democracy, socialist, addg. leng politics chi tuamtuam ahi. Ei gam a, eimite adia politics a setuambiik a hikei a; ei, politics heektute (driver) in i suksiak vek ahi, i pom utleh utlouh thutuam. Tua i PTC sung buaina bang leng a buai diing himhim leh a buai dia sehkholh kihiloupi maw. I PTC politics heekdan leh paidan ei PTC sung a heutute leh mipite veekdan zil a pai kihimai hi.

 

PTC (nidang a PNC) kichi 1949 kum a phuhkhiak ahi a, tu chiang in kum 70 bang a upa hita hi. Tu term a vaipote'n kivaipuakna diing a kibawl DAAN a zat uh term masa ate'n leng huai mah zang hi uhi. Amasalam a term vaipote'n kalsuanpih thei ahihlai ua bangziak a tutung ate'n kalsuanpih theilou i hi dia? Mipite mohna ahi diam, ahih keileh heutute mohna? Ahih keileh i vek ua kimohkhawm vek hizaw?

 

PTC GHQ sung a hong buaina i ngaihtuah chiang in poi mahmah hi. Kivaihawmna diing daan-le-dun i neihlouh ziak ua buai i hikei ua, huai kivaihawm diingdan a gelhthoh ngiatngiat a heutu masalamte'n hon nawtsiat uh e'n zang theilou, deihkaih leh ei deihdan toh kituak dia i hilhchet ziak uh ahi.

 

Indian Consitution i utdantawk un genchet sawm kheukhou mawk lehang India kivaihawmna leng buailou tuanloukha diing hi. Hilehle India a solkar vaihawmtute'n (Politician-te) deihkaih sawm le uh leng Supreme Court in a na nang thei hi. Eite’n leng a humbittu diing (guardian) i neih uh poimoh; a hun in hon pokhia hita lou hiam?

 

Ei PTC sung ahihleh PTC GHQ heutute chihdan in pai a, PTC Court bang leng PTC GHQ thunuai a om ahihman in PTC GHQ a Executive member-te'n amau deihdan tek a a hon genchet chiang ua buai ahi. I buaina uh zaw a constitution diklou hiam, a gam leitang diklou hiam, i van neihte diklou hilou in 'I LUNGSIMPUT UH A DIKLOUH ZIAK AHI.'

 

'LUNGSIMPUT DIKLOU' zaw midang kuamah in a bawldik theikei hi. Lucifer/Satan lungput diklou Pathian in leng a bawldik theikei hi. Judas Iskariot lungsimput diklou Jesu Khrist in leng a bawldik theikei hi. Pharo lungput diklou Mosi leh Pathian in leng a bawldik theikei hi.

 

Mi'n amau deihtelna zang a lungput diklou a put uhleh kuata'n a bawldik thei mahmah dia? Judas Iskariot a awklup top mai bang in i nam adia goumanpha a na hi, PTC kivaihawmna ah lungput dikloupu mite a omlouh chiang ua i buainate uh veng pan diing hita maithei hi.

 

Power hungry kichi zaw maw.. Paracetamol neek a, Penicillin kikap hiam, santen damdawi leh huutlou khawng neek a dam diing hi mawklou hi. Thaunilhna tang saptuam heutute’n namsung heutute adia a minte uh lou hial a a thuumsak nung ua kiniamkhiak theihna khat a hon neih theih tuankei uhleh bel gen diing vaangkuan hitamai hi.

 

~ Sumthanlian Suantak | Nisim: 2020 kum Taangsihkha 10 ni (10th July 2020)

ETNA DIING NEILOU IN KOIHKEI NI

 

'Nu ei..,' chi'n ka pi ka na sam sek hi. A ziak tuh ke'n ka nu ahih louhlam theilou in ka nu a na sasa ka hih chia maw. Taktak in nu toh dam a khosakhawm ka na kisa sek hi. Hilehle ka nu hilou in ka pi, ka pa’ nu pen, 'nu' chia sam ka hihlam ka phawkkhiak in kua chia khawng ka phata diam aw? Pawl nih beek zaw ka simta diing hi!

 

Ka pi'n nu' kep bangbang in a hon keem a, ka 'nu' ahih louhlam ka thei himhim kei hi. Himahleh ka pu Mang @Paulianmang in khatvei, "Lian, 'nu' na chih diklou eive. 'Pi' na chihtak diing ahi!" hon chi hi. Hilehle ka khek thei pahkei a, ka sapdan ngei in 'pi' chih ngen in ka samkha nilouhlai hi.

 

Thutak zaw i theih hun om teitei hi. Ka hamphatna mahmah chu kha giat ka hih in ka nu'n Typhoid (?) in a hon sihsan hi. Huchihlai in ka pi, ka pa’ nu'n ama’ ta bang in hon keem a, nu neilou ka hihlam ka kithei hetkei hi. A hon it petmah a, pianna nu ngaih diingdan leng ka phawk tuankei hi. Ka pi-le-pute, ka paneute, nuneute leh ni-te hon kepdan ah ka lungkim mahmah hi.

 

Ka khophawk nung in school kaai ka tawp chiang un Bungmual hanmual tawn a inn pai sek hi ve ung, hanmual ah ka nu’ haan koi mun a om ahi de aw chihte ka hon zong panpanta hi. Huchi in, ka nu’ haan omna ka hon theikhia hi. Hermon English School ah khat veivei chikhum (sweet) khawng ka heutute'n, Miss Chiinpi @Donzachiin (tua FMPB Missionary) headmistress ahihlai khawng bang in a hon hawm sek uhi.

 

Bangzahvei hiamtak bang chikhum/muamkhum ka muamlai in hanmual ka tungsuk a, ka nu’ haan ah ka baang malam a, ka kam a chikhum muamlai lakhia in ka nu aa diing bang in a haansuangpek tung bang ah ka koihkha zelzel hi. Tu khawng a ka ngaihtuahleh a nak haihuaidan! Huailai khawng a chu haihuai ahihlam leng kithei lou in, ka nu adia neksik pia bang a kingai a, itna ziak a thilhih zaw himai hi, houchik himahleh.

 

Nu neilou, pa neilou a om a noplouhdan i let deuhdeuhleh kithei deuhdeuh hi. Nam makai PTC unit heutute khawng etna diing bei a koihlou diing in hong kisathak mahmah ve ua. Tagah hinkhua kichi atak a tawnkha i om diing ua, a tawnkha lou leng ki-om diing hi. Nu leh pa damlai buangpi in i tate tagah diing in phal mahmah kei ni uh. Kingaihtuah thak ni uh aw. Hon ngen ing.


~ Sumthanlian Suantak | Nisim: 2020 kum Taangsihkha 9 ni (9th July 2020)

MAHNI KIPOLAH

 

Nidang deuhlai in thuneihna deih nam i na hikei ua, heutu hih diing bang leng utlou leh lin ngoihngoih in, a na nolh kikkik sek uhi. Kivaipuakna ah heutu omlou a hi theilou ahihman in heutu diing bang a na kisehthoh zel uhi. Achang bang in, ‘nang heutu a na hong pan ngai ahi, hong kisa mai ve aw,’ chi’n a na kizawn zel ua; kizot hatthu a heutu a pangkha chih khawng ahi sek uhi.

 

Thuneihna neih diing, heutu a pan diing chihte i delh leh deihpen uh hi ngeilou hi. Sum-le-pai leh neih-le-lam chihte bel a na kidelh in, a na ki-enlah mah zaw hi. Phamta pu H. Jelshyam in, ‘sum-le-pai lamtam sang in sakmin hoih manphazaw,’ a na chi hial hi. Sum-le-pai deih khengval in nekgukna ah i uang mahmah ua, development work kisemte bang sawt daih zoulou hi vek sim hi.

 

Tu chiang in ahihleh dangka kidelh tuntunta hi. Nidang deuhlai in lampi a kibawl chiang bang in Tipaimukh Road leh Tiddim Road-te bang ah alkatara chiiktak in luan sek uhi. Ni a sat deuh chiang bang in lampi a alkatara-te bang zulkhia in, i khedap taw bang ah hong belhthei uhi. Tu chiang in bel fund hong paite i nak eukhiak luat ziak uhia, tawk le tawkzou nawnlou in taatthoh bang maimah hi.

 

A huchih dungzui in i lampite uh leng sawt daihlou in se pahpah hi. ‘Gari a tamta a, i lampite uh sebaih ahi,’ chi’n i kisiamtan zomah uhi. Nidang toh tehkak in gari zaw tamsot lota mah e. Lampi zang ut a mihing leh tukthei-taithei mah leng pung deuhdeuh mahleh alkatara chiik hia, chiiklou chih zaw kithei sam eive maw. Kigensiam thu hilou in i sepkhiakte’n thudik iimlou in taklang zel uhi.

 

Tu chiang in bel sum-le-pai eugukte kia mai a lungkim zou nawnlou in thuneihna (power) leh heutu (leadership) hih utna toh huaikhawm pompom vek sawm kibangta zomah ve’n maw! A sum-le-pai tan a i lungkim theihlai khawng uh a na hoih lua a na hidan hi tel a maw! Chih tuh huailai khawng in i pawlpite uh a na hihi thei in, kituaktak in a na paipai thei saam uh zaw hi.

 

A dik-le-diklou khuallou hial a sum-le-pai deihna hoihlou ahihlai in, thuneihna leh heutu hih utna toh i hon kop zawkmah chiang un i nam uh niamkiak hiaihiai hi. I politics un a poimohzaw thildang en ban nawnlou in eisung a pawlpi omsate chalai diingdan tan khawng lel focus kibangta hi. I tuanna longpi un polam apan douna omlou in leng amah-le-mah kekzak lou di’n hon tuunkhawm zoulai diam?

 

~ Sumthanlian Suantak | Nisim: 2020 kum Taangsihkha 6 ni (6th July 2020)

Friday, 8 July 2022

PAWL KHAT IN PTC GHQ OFFICE MAAITAK AH FLAG KAAIPALH

 

PTC GHQ office in a kolbuh suut zou saamlou hi. Pawldang khat in mundang khat ah puanlap kaaipalh uhi. PTC GHQ office kolbunsaktu kua ahia? Drug addict-te mo? Kizuakte mo? Thautawi pawlte mo? Mi van gu a kipeite mo? Chingpi kaapte mo?

 

Hilou hial! Huai office zang thei diing a hamphatna tang leh mipite'n a muan mahmah heutu dia a telchingte uh hi ei! I gam ua buaina piangsak a, saptuam tanpha a khuuk a dingsaktu kua ahia? Kizuakte a hikei uh. Khamtheih hih zongsangte a hikei uh. Chingpi kaapte a hikei uh. Saptuam daan peel a kiteengte leng a hikei uhi.

 

Kizuakte'n vangam hon kaaisan diing uh, kichi dik diing a bang ve maw, maimah in!!

____________________________________________________

 

(Behlapna)

 

Hun khatlai a a na thupi mahmah pi Indira Gandhi, pu Vajpayee chihte tu in leitung ah om nawnlou uhi. Amaute nunglam ah India a omtou lailai hi. Heutu thak a hong om a, Indian politics leng nasatak in a kikhek hi.

 

Hiai apan ngaihtuahna a om mahmah ahihleh PTC kichi nidang in PNC a na kichi a, 1949 kum a phuhkhiak ahi. A omlou apan PNC phutkhia heutu masate'n hon dampihlai hi le uh tuni a PTC pen a deihdan uh ahi diam, chih khawng ka ngaihtuah hi.

 

PNC i phuhkhiaklai a i tup-le-ngim hiaite-huaite ahi, chih khawng a gen chiang un PNC pen tunung a thuneihna deihte ziak a nih hong pha diing chihte a mang un leng mangmat ngei diing un ka gingta kei hi. Heutu masate'n nam itna lianpi toh a na phuhkhiak uh ahihdan phawk thak ni.

 

Heutu kichi kikhek-kikhek hi. Tuni a heutu i chihte tua pan kum 10 nung chiang in PTC heutu hi nawn khollou diing uhi. Tutung term pai lel pen bei chiang in Secretary Report bang nih hong phalai zomah diing hitel a maw! Hiaite'n nam kithutuak lou i hihdan hon phuangkhe zomah diing uh hilai hi a!! Tel!!!

 

Tulel a heutute'n meima naaisetak toh PTC term pai lel hon nutsiatsan mahmah kei le uh ka chi lua. Tua term pai lel pen hun om zeklai ahihman in, PTC gawmkiik zou in a term uh khin mahmah le uh ka chi lotel. Kiphelkhapsa in term thak ah i luuttouh mawk uhleh bel PTC nih paitou nilouh diing chihna suak hi.

 

Tu lel a Block leh Unite-te' term bang leng hong bei dia, a bei khinta leng om zomah hi. Huaite kiteel thak nawn chiang in amaute kiteelna kua'n sai diing, chihte khawng ngaihkhawkhuai mahmah hi. a lubawkte siatna in a nuai ua Block leh Unite-te hon baan lohsuk khong di chih a lauhhuai mahmah hi.

 

~ Sumthanlian Suantak | Nisim: 2020 kum Taangsihkha 4 ni (4th July 2020)

Thursday, 7 July 2022

HINKHUA MAWK ZATCHI HILOU HI


Background kibang loupi apan i khanvualte toh school/college khat bang ah i kaikhawmkha ua, teacher kibang in hon sinsak hi. Classroom a i va zaakte kibang mahleh laibu i neih zohdan bang ahih keileh laisim theihna diing room kichian bang, sukbuai louh a, ut dandan a laisim theihna diing facility i muhdan uh bel a kibang kei hi. Classroom sung ah i kibang ua, a polam ah bel facilities i neihdan a kibang kimkei hi.

 

A kibang vek thei diing leng a hikei him hi. Innmun apan lai sim thei i om ua, khenkhat lah mun tuam gamlapi apan bang in mi pang beel a siamsin dia haksatak a kisa pawl bang leng om uhi. Amaute’n a omnate uh mitmei veengkawm in inn nna tampi hihkawm in deihdantak a lai sim theilou leng om uhi. Ahi a, i personal problem-te uh excuse dia nei thei i hikei ua, i hih theih zahzah a pang a competition face i hi uhi.

 

Huchi’n fair-loutak in career i hon delh ua, khenkhatte haksatna tampite ziak a nenniam a omlou in lohchinna sangtak a hon ngah uhi. Khenkhat leuleu in lah facility hoihpi nei mahle uh huai a hamphatnate uh theilou leh waste in, zawntat leh thadahkawmpi in lai a hon sim nimnem saam uhi. Khenkhat leuleu in lah lai simlou in drugs peuh, nungak-le-tangval sai in a siatphahkha ua, poi lotel!

 

Michih in niteng in dakkal 24 i muhlai un a zatdan diing bel mimal ah kinga hi. Khenkhat in manphatak in a zang ua, khenkhat in a hun hoihte uh a na mangthangsakkha uhi. Second teng a i hun paisate sapkik theih a hikei hi. I hun paisa delete leh replay theih a hi nawnkei hi. Tua i dinna apan kibawlphat i utleh hih theih i neihlai leng om thei a, a tamzaw bel tui bosa luahkik theihlouh bang ahita hi!

 

Eite mah bang in i tate’n leng amau hun in amau khanvualte toh a hinkhua uh hon zangtou diing uhi. Eite mah bang in i tate leng a hunte uh manphatak a zatdan diing siamsa a hikei ua, amaute mah in leng hon sintawm diing uh thil tampi om hi. I tate lak ah mite eng vungvung a khosa diing bang leng hong omkha maithei uhi. Piltak a chi tuhte’n tampi hon aat diing uhi.

 

Zi neih, pasal neih leh ta neih chih khawng kimawlna maimai a zat diingchi hilou hi. Koppih nei a damkhawmlai eite’n i tate; nu leh pa dam zenpi a tagahtak a hong khosak diing uh phal mahmah kei ni. I tate vual eng ngoihngoih a hong khosak diing uh i ngaihngam kei diingleh nupa kikhen lou dia kisuuktak a pan a kithuak zou dia pan taktak poimoh lua hi maw.


~ Sumthanlian Suantak | Nisim: 2020 kum Gamkha 24 ni (24th June 2020) 

Tuesday, 5 July 2022

ZAAK DIING ZAH ZA NAILOU I HIAM? AHIH KEILEH GENHAK HIMHIM HIZAW I HIAM?

 

Pathian thu theihna diing in tulai diakdiak in Pathian thu (gospel) pen luih in kiluihthoh, piak in kipiakthoh, tulh in kitulhthoh bang khop hial in zaak theih diing in baihlamtak in omta hi. Inn kongkhak kaan ngailou in lum zenzan bang, tutmun a meekkhiak a ngaih theih leh et theih mai hita hi. WhatsApp group-te ah leng a kibang mah kituahlut kawikawi hi.

 

Tua bang zah in panlakna om mahleh lungsim kheekna, lungheina, lungtang kitapkhapna pen bel kitulhthoh hiam kamsung a henlutsak a kineksak theih diing banglou mawk hi. I lak uah kuamah in Pathian thu gen nawnlou in Pathian nasepna khawl vengvengtaleh leng ka zakha kei a ahi, ka ngaikha kei a ahi chi a paulam zong thei diing ki-om nawnlou bang hita eive maw.

 

A thu kiluikhia leh baihlamtak a nek theih mai dia hichi zah a hawmkhiak zungzung ahih nung in nekzonna a zangte leh Jesu Khrist sisan a leisa leh tatna tang a kikoihte'n i sep diing uh i hihkhak louh uh bang om ahi dia? Eite'n i hih diing a poimoh teng i hih zoh nung a Pathian' Khasiangthou in a mohpuakna zoulou zaw hilou diing eive maw!!

 

Pathian hilhial, huai Khasiangthou Pathian in a mohpuakna zoulou bang a koih i hilai zobawn uhia, Khasiangthou polhna i nget sek uh? Ahih keileh 'special treatment' deih a eilam kibawl loupi a ngenngen khat i hi zodiing uam? Hih dik i hi diam, ahih keileh i theihlouhpi khat ngenngen i hi zodiing uam?

 

~ Sumthanlian Suantak | Nisim: 2020 kum Gamkha 8 ni (8th June 2020)

Friday, 1 July 2022

A KISIANGSAK THEI TUAM I OMKEI UH

 

I gamsung siatdan bang, ahih keileh ei mimalmalte; i siatgawpdan uh, i thumanlouhdan uh chihte i gen sek uhi. Tulai in Missions Tuailai 2020 saina a online sermon om zelte ah i siatdan uh hong kigen hi. Pathian thugente bang leng… i khelhna thu uh ahi bangbang a gen diing ahih chiang in kisuanglah deuh uh bang ka sak ton a om hi.

 

17.4.2020 ni khawng apan in Evan. Lianding Guite in i siatna leh khelhna thute uh ‘ahihi mah’ hon genkha fuh ka sa hi. Tuzan in Rev. Kamchinkhup in hon genkha nawn a, kipahhuai ka sa hi.

 

Laisiangthou a i muh Jawlnei Isai, Jeremiah leh adangdangte'n hangsantak a Israel mite siatdan a gen toihtoihdan un ei gam a Pathian thugente'n leng i siatdan uh a gen chiang un kisuanglah lou in hangsantak in hon gen zellai le uh chi mahmah ing.

 

I gam a se lua i chi uh. Hih leng a himah hi. Himahleh Pathian thugente zahna liantak zaw omlai saam hi. Tulai hun in i gam uah khelhna thugen Pathian sikhate vuakliam hiam Pathian thu ziak a thah a omkha om nailou un ka thei hi. Program khat omleh thuumna nei diing bang in Pathian nasemte kisam in kichial sek hi.

 

Hiai in hon etsak tuh Pathian deihdan zuizou kei mah le Amah launa kinei lai a, A vualzawlna leng kideih chiat tadihlai hi. Pathian thugente'n a gen diing dawl un hangsantak in, thuak hial a kuulleh leng, hon gen toihtoih ngam uh kipoimoh hikha diing hi.

 

I gam siatdan i gen chiang un uang lua chih omlou khop a khelhna a kibual i hita i chi uh. Himahleh sualna hihtute maitang a maituah (confront) Pastor, Upa, addg. kigen zak diing a omta hia? I siatnate uh toh kikhom a, guh dawk zen a gen diing mihangsan, thutak mai a taise lou Lamka khopi in kisam himaithei hi. Kisuanglah hetlou in gentou zel le’ng chihhuai lua hi.

 

I pastor, evangelist, addg. khelhna thu gen dia hong kipante moral support pia, dinpih, gum leh hasot diing gingtute'n i mohpuak uh hi in ka ngaihtuah hi. Hangsantak a hon genkhete i na dinpih louh chiang un amau aa di'n pangpathuai thei diing hi. Tua ziak in a gen uh hoih i sak chiang in khut a na beeng a, i tosawn a, kipahpih i hihdan i na latsak zel pen A min a thutak gen ngamte tuisik nou khat i piakna bang in ka ngaihtuah hi.

 

Pathian thugente'n a gen chiang un Laisiangthou ah kiik ni, Laisiangthou i damna ahi chih tan a gen sek uhi. Ka gen diing bang ua gen zoulou ka hi uh, chia mahni mohpuakna genna bel kinei banlou sek hi. Ka gen diing bangtak un ka genkha kei ua, leng ka gen zoukei ua ahi chih dante zak diing om khollou. A ngaikhetute khelhna kia zaakzaak dia om sek. A ngaikhetute tuh a khial leh chinlou mah kihi. Huchihlai in a gentute lam apan mohpuak zohlouhna ki-admit na tawm deuh a diam ka chi sek. Tuzan in Rev. Kamchinkhup in thugentute mohna leng a hon genkaikha cheuh a, hoih ka sa hi.

 

Hitler in Judate mihing nuai guk a thah i mohsak chiat uh ka gingta hi. Hilehle a teacher-pa kua'n a mohsa ngei a? Ke'n chu Hitler' sinsaktupa leng mohkha in ka ngaihtuah! I tate a siat uhleh nu-le-pate kihul thei diing hiam? Ka gingta kei.

 

Lamka mipite siatna ah sahkho makaite siang thei diing mah uhia? Ke'n chu amau leng mohsakhuai ka sa hi. A ziak bel siampu Eli' tate gitlouhna ah Pathian in siampu Eli ngei leng a tai-ek hi. Pastor-te, thugentute i mohsa ngei kholkei ua; a zu nenete, a gutate, tualthattute, poppy chiingte, chingpi kaapte, addg. i mohsa sek uh. Himahleh amaute tanchinhoih a keemtu leh vaaktu Pathian belampute i mohsa ngeikei uh! Kimohsatuah ni chihna lam hilou in hansan i suahthak poimoh ahi chi ut i hizaw hi.

 

Taihilhtu dia mohpuakna nei mite toh kisai in Romte:12:8 ah, 'Taihilhmi'n leng taihilh geihgeih heh...,' chi'n kigelh hi. Toupa'n gingtute hih dia hon deih leh mohpuakna hon piak a tuamtuam om chiat hive'n, A hon deihna leh lametna tan semsuah thei diing in Toupa'n i vek un hon ompih chiat hen aw.

 

~ Sumthanlian Suantak | 19/04/2020 (Published in DEW 26.4.2020 issue)

Wednesday, 29 June 2022

TU BANG HUN AHIA?

 

I sung buaina uh - pawlpi nih pha hi. Kilem thei nawn diing vual hilou i hita uh hiam, chih di'n om hi. Innkuan kilem lou a om i hihdan uh lang mahmah! Buaina maituah diing in kiman lou bang ka kisa hi. Namsung kilemna leh kituahna poimoh mahmah hi.

 

2. Pearsonmun khomi tangval nih: 1. Khamthianlal leh 2. Suankhanmung, Mission Compound khua a hoh hong kiklam un Suongpi khua ah KNF (S) min a galvan tawi pawl khat in 10.03.2020 ni in a na mantang uhi. YPA Pearsonmun unit leh KKL-GHQ-te panlakna in 15.03.2020 ni in kihoulemna om thei hi. 1993 kumtoulak khawng a dan kipimang, kithah chihte hong om nawnkhak diing deihhuai mahmah lou hi. Bitna tasam i hihdan uh kilang mahmah hi.

 

3. Lanva lui tui New Lamka a luangsuk diing omlou in kangsiang taktak! Ka khotheih tuung apan a huchih patna ahi. Ecological imbalance liantak kituak ahihdan kilang mahmah hi. 2014 kum in thugelh in Lanva lui kepbit a poimohdan ka na gelhta hi. 2018 kum in ‘Lunggel Thelnah Tungpan’ laibu ah Lanva lui thu kigelh nawn hi. Panla diing ki-om lou mah bang. Tui buaina kigen khiukheu hilehle kipiilbuai chiat a, solution kizong theilou bang lailai!

 

4. COVID-19 (Corona virus) hiipi ziak in i Lamka khopi ua om school hunkhoptak kikhak hi. Ei gam kia hilou in khopi a om school-te leng khak pawl omta hi. Natna hiipi kithehdalh ziak in EBCC Delhi in a Biakinn uh khak diing thusuah tuni in bawl hi. Hiai natna khovel pumpi buaina hita hi. Natna leh hiipi patauhhuai lua ahihdan kilang mahmah.

 

5. Khovel gam tuamtuamte ah office kaaidan khen ngaita! Khovel siatna mai ah kiliing zungzung hi. Office kai nawngkaitak a a omtouh zelleh kisumdawntuahna subuai mahmah diing a gintakna liantak om hi. Khopi a private a seem khenkhat 2008 kum a recession omlai a Lamka a hong kiiknawn dan un i ta-le-naute hong kiiknawn omkha thei uhi. Nektak zonna ah patauhhuai ahihdan kilang mahmah hilou hiam.

 

~ Sumthanlian Suantak | 2020 kum Doutakha 18 ni (18.03.2020)

KHIM A OM IN BAHGAWPTA HILOU I HI UH HIAM?

 


Khem a i omlaitak un khem a om i hihlam kiphawk a haksa sek hi. I theihlouh kaal un khemna khukpi ah a na kitaallutman pahpah hi. I kiphawkkhiak chiang un bel a na thuukluut loman kihi zel hi. Khemtu pen nunnem meeltak leh ngaihnathuai melpu in a hong pai sek hi. Eden huan ah kihoupih chiauchiau theih leh deihsaktu hi awmtak in gul in Evi a va khem hi. Evi in khem a om ahihlam a kiphawk kei hi. Himahleh a dinmun bel kawl a kiaklup mai theihna mun a ding a na hi maimah hi. Huai sang a dinmun sezaw leh lauhuaizaw a ding hi zomah hi!

 

Thampi in mi khim thei ahi chih tangthu ah a kigen ngei hi. Thampi in mi a khim chiang in khim a ommi pen in khim a om ahihlam a kithei kei, a chi uhi. Tua bang deuh in mihingte khem a i om chiang un khemtu apan kiven kuul ahihdan phawk pahpah hi lehang i kiveng theikha mai diing uh e. Hilehle kiphawk lou in, i ut zawng leh lunglut zawng a khem in i om sek uhi. Huaite bel sa utna, sum-le-pai deihna leh thupina limte khawng hi sek hi. Lamka zaang a omte buaina leng hiaite ziak mah ahi a, buai chihtak in i buai nuainuai petmah uhi.

 

Limgelh a i muh bang in minu’n khem a om ahihlam kithei lou in khemtu a na ngaihnatdan kimu thei hi. Mialna leh meikuang a tuam ahih nung in leng mawl milmel in lauhthawnna neilou a banglai hi! Ahitak in lah meikuang leh khimzing/khomial pen khemtu apan ngeingei a hong pawtkhekhawm ahi uhi. Kangtum pah thei leh mialna in tuammang thei ahihlam a theikei a, lungmuangtak in minu a omlai hi. Khemtu’ maiphaw hawkkhia in khemtu’ meeltak mu thei himaizenleh zaw nunghei in suahtaak a sawm ngei diing hi. Himahleh khemtu hihnatak leh tupguukte a theipha kei tazen hi!

 

Khemtu zaw suse diing leh bawlgawp diing lou in a hong paikei hi. Nopsakna, thupaina, hauhsakna leh chet theih diing lunggulhna ziak in milian leh haat a i theihte biakna leh maipha zonna kipankha sek hi. I hihna taktak sang a dinmun sangzaw leh hoihzaw a leen utna ziak in i kikhawngkha sek hi. Ei aa diing hiam i awlmoh kuahiamte nopsakzawkna diing deihna in mualphou theihna mun ah leng i hihna hum ngamlou zen in kuahiamte kiang ah i va kipelutkha sek uhi. Saltangkawmpi a thuneih meelpu hih sang in zalen kawm a mahni khe a din theih ahihdan kiphawkkha lou sek hi.

 

Hauhsak utna, i hihna kheel a tallang leh thunei bang a kilat utna, kuate hiam thupai a i theihte liim a ei leng hitheitak bang a om utna in hon peibuai in hon noksak gaita hilou hiam? Pathian hilou midang i muan leh lam-ette’n hon panpih thei diing a lamen lou hi lehang tua i om bang un hattak leh hangsantak bang in i omlai diing ua hia? Thupi leh vaihawm zou bang a i kilat theihna, huai i kingakna leh muanguuk thilte a om den diing hilou ahihman un khim a i omna huai thupina limte apan thoukhia in kituahna lampi ah i tonkhawm damdam thei nawn maikei diing uh maw.

 

(Limgelhtu: Pa Mangis Tonsing)

~ Sumthanlian Suantak | 2020 kum Doutakha 2 ni (2nd March, 2020)

Tuesday, 28 June 2022

PU K. GUITE’ THUGEN KA NGAI A, KHASIATHUAI SA ING

 

Tuni Zomi Nam Ni a pu K. Guite’ thugen ka ngai a, khasiathuai ka sa mahmah. ZRO nih a hong kisuah a, adang leng nih i pha uhi! Hiai bang a i dinlai un achiil a lametna lianpi toh Zomi Nam Ni i na boh lutlutlai hunte uh lungsim ah a hong lang thak nawn a, a khasiathuai mahmah mai hi.

 

I paina lampi i siiktaalta ua, leadership crisis i tuak lel uh. Leader hih ut bel beilou, lah mipite khat a huaikhawm zou taktak diing leh miteng in i zuih huthut theih diing leader omlou ahi chih hialdan lah omlou bang ve'n....!

 

A kua heutu hita ve. Zomi movement hita hen aw, PTC hitaleh, buktak a paitou zel i kisaklai un niamchik ah bokvakthoh mai hita lou i hi uhiam? Hiai pen ka heutu uh ahi i chih theih diing tuam omlou khop in atak leh aliim kizuitou tadih diing i bang uh. Thutak ahihman in k'on gen mawk a; za nuamkei sim lehang leng i pom theih uh kisam hitazen e.

 

Faction bawltute mohsa ka hi pawng mawkkei a, i hoihlai ua khe khat a i din theihlai ua heutupente'n a administration uah.... tua i tuah leldan ua kikhenzakna tung thei ahihdan mulou mah chu hi diing uh eive maw. I paupauleh genkhelh kinei sek chu hi. Lah genlouh dia pona deuh zel chihdan in ka om hi.

 

A kua dik, a kua diklou chihthu hilou in, i kibawlphat uh zaw poimoh ka sa mahmah hi.

 

Social media ah sakhi kisite a kimu a, i enkha chiat diing un ka gingta hi. Huai sakhi nihte'n melma nei ahihlam uh thei hetlou in kingam in a kisual nilouh mawk uhi. Amau kibeihna ah a lungsim teng uh nga in, a melma uh, sahang, amaute that diing leh ne dia hong delh vengveng bang a mukei uhi. A houzopen ‘bigger picture’ in a koih mawk uhi! Huchi in sahang in hon delhpha taktak a, khat bohpai in a bawlgawp pah hi.

 

Tua i dinmun geih uh hi in ka thei. We are defenceless! Kimuang tuak ganggang mawk! Melma dou diing in zaw... amal a pang in tuh Paite Nam interest vengbit zou diing kuamah pawl i omta kei uh e! Khen thamloute i kikhen den tel diing ua hiam?

 

~ Sumthanlian Suantak | 2020 kum Tuunkha 20 ni (20.02.2020)

PITICI PHUALPI SUNGTHU A DOTNATE I DAWNG THEI DIAM?

 

I nam in tulai in 'PiTiCi Phualpi' sungthu ah haksatna leh buaina liantak phutkhak lellel i nei uhi. Tua ziak in hun poimohtak lah haksa mahmah dinmun ah i ding lel uhi. Huai toh kisai in a nuai a dotnate i dawng thei diam?

 

1. 'PiTiCi Phualpi' sung a buaina sukven zoh vual diing hilai in na thei hia?

A). Hi? Bangchidan in?

AW). I. Bangziak in?

B). Adang. Gensau theih.

 

2. 'PiTiCi Phualpi' sung a buaina

A). I saptuamte un a sufel thei diing uh? Bangchidan in...

AW). I saptuamte un a sufel thei kei diing uh? Bangziak in?

B). Adang. Gensau theih.

 

3. 'PiTiCi Phualpi' sung buaina saptuamte'n ngaipoimoh in i khotang buaina ahi, i gal-et theih ahi kei, chi a, kipapiak a i sai/kigolh diing uh ahi.

A). A dik. Bangchidan in?

AW). A dikkei. Bangziak in?

B). Adang. Gensau theih.

 

4. 'PiTiCi Phualpi' sung buaina Paite namsung buaina bang in koih lehang... Paite nam adia suangthu 3 - PiTiCi, YPiE leh EsEsPiPi hive'n; tua suangthu 3-te lak ah PiTiCi seh nih kisuah denta diing bang a kilang ahihman in 'PiTiCi Phualpi' khat a huikhawmtu leh gawmkhawmtu hi diing in ei sung a pawlpi nih - YPiE leh EsEsPiPi a kigolh/kikum uh poimoh leh kuul hi in na thei hia?

A). Poimoh ka sa. Bangchidan in?

AW). Poimoh ka sakei. Bangziak in?

B). Adang. Gensau theih.

 

5. 'PiTiCi Phualpi' sung buaina i namsung buaina ahi. Paite-te kia i kibawlphat uhleh a veng thei mai diing in ka gingta hi.

A). Dik. Bangchidan in?

AW). Diklou. Bangziak in?

B). Adang. Gensau theih.

 

6. 'PiTiCi Phualpi' sung buaina thu gengen a phattuamna diing a omlai.

A). Dik. Bangchih diingleh.?

AW). Phattuamna diing a om nawnkei. Bangziak in?

B). Adang. Gensau theih.

 

7. 'PiTiCi Phualpi' sung buaina vensakna diing in PiTiCi Ki-ukna Daanbu (Constitution) a huntawk hi.

A). Dik. Ahihleh PiTiCi Ki-ukna Daanbu (Constitution) zang a umpire diing kua a hi dia?

AW). Diklou. Ahihleh bang dang rawn/dong/pansan theih diing i nei ua?

B). Adang. Gensau theih.

 

8. 'PiTiCi Phualpi' sung buaina hichia amah-le-mah a hong vengtou mai na diing ahi. Gengen diing a omkei.

A). Dik.

AW). Diklou.

B). Adang. Gensau theih.

 

9. 'PiTiCi Phualpi' sung buaina heutute, amau sung a a buaina lel (internal problem) maimai uh ahi.

A). Dik. Mi nautangte' gengen diing a omkei.

AW). Diklou. Heutute buaina kia ahi nawnkei. I nam pumpi' buaina ahita.

B). Adang. Gensau theih.

 

10. 'PiTiCi Phualpi' heutute kituahlouhna bawldik theih vual ahi nawnta kei, i pomsiam diing ahi.

A). Pawl nihte a nih ua co-exist/function tuak dia i koih/lamet diing uh ahita. (Bangchidan in chih gensau in)

AW). Pawl nihte a nihnih ua 'null and void' bang a i ngaihtuah a, thusuah kibawl himhimte i thupingaih diing uh ahi nawnkei. (Bangchidan in chih gensau in)

B). Pawl nihte lak ah khat zosaam gup deuh nei a, pibawlzawk deuh i neih diing ahi. Hileh khat penpen ding zoulou a puksia in, khat lel mai hong paizang na diing ahi. 'PiTiCi Phualpi' nih phalou in khat kia lel mah hong suak nawn veve na diing in ka gingta.

C). Adang. (Gensau in)

 

11. 'PiTiCi Phualpi' sung buaina heutute sung a buaina (internal problem) liantak ahihlai in tu in i nam pumpi sukha a suakta a mi malmalte kingaihtuahna tham thil ahita. Paite mite nungzang guh (spine) khoihkha hial buaina, 'PiTiCi Phualpi' heutute level vuak a a kisaifel theih mai diing uh buaina ahi nawnkei. Mipite'n referendum i laak uh a poimohta!

A). Dik ka sa. Bangchih diing? (Gensau in)

AW). Dik ka sakei. Bangchih diing? (Gensau in)

B). Adang. (Gensau theih na neihleh gen) in.

 

12. 'PiTiCi Phualpi' sung a buaina tu in ‘full-blown’ ahita hi. Pawl nihte'n office bearers diing a kiguanfelta ua, office leng a kineihtuam tuakta uhi. Paite ka hi a, kum teng a kidong zel PiTiCi annual fund toh kisai in...

A). 'PiTiCi Phualpi' sung buaina hihven ahih masiah PiTiCi annual fund ka pe nawnkei diing.

AW). 'PiTiCi Phualpi' sung buai in buaikeitaleh PiTiCi annual fund ka pe zom zel diing.

B). PiTiCi annual fund hong dong peuhmah kiang ah khentuam lou in ka pe zel diing. Mun nih ah piak ka thasial kei.

C). Adang. Gensau theih.

 

~ Sumthanlian Suantak | 2020 kum Tuunkha 17 ni (17.02.2020)