Monday, 3 July 2017

TRVM | PR | Election Model Code of Conduct | 11.10.2016

MODEL CODE OF CONDUCT FOR THE GUIDANCE OF POLITICAL PARTIES AND CANDIDATES
~ Issued by Election Commission of India (Rendered into Paite)

🔹 I. General Conduct (Paidan Tangpi)
1) Political Party hiam Candidate in nam/zaat leh saptuam tuamtuate kal a buaina/ kitheihsiamlouhna behlap ding hiam, piangsak thei ding activity neihlouh ding.
2) Political Party hiam Candidate soisel/demna bawl ahih chiang in policy, program, hun paisa a record leh nna septe ah ahi lel dia, huaipeel a mimal hinkhua; public toh kisaikhakna omloute ah Candidate leh worker-te mawk demlouh ding ahi. Chetna omlou thu peuh zang a mi mawk demlouh ding, ngohna leng bawl mawklouh ding ahi.
3) Nam/ zaat pansan a kizol louh ding. Huaimah vote muhna dia zatlouh ding ahi. Biakna munte vote zonna leh propaganda khahkhiat na dia zatlouh ding ahi.
4) Political Party hiam Candidate in Election toh kisai a zuih dia thukhun omte hoihtak a azuih ding. A diklou, “Corrupt practices” apan kikep siangthou ding ahi. Vote muhna dia sum kitah, kivaulau, midang min a vote khiat, Polling Station kiim 100 metre huamsung a campaign, Vote khiatna toh kisai a (48hrs) sung a public meeting neih banah, Vote khethei Polling Booth a nawnkawi leh vialpuak louh ding.
5) Michih zalen leh lungmuangtak a a-om theih chiatna ding in na deih hon deihpihlou kuamah sukbuai louh ding, bang zahta in na deih uh kituakkei mahleh. Mi inn kiang/bulchin a ngaihdan kibatlouh ziak a hel a, nuamlou sakthei ding thawm nei a va gamlum hetlouh ding ahi.
6) Phalna bei a mi gam, building leh Fencing/baang a banner, flag, slogan, lehkha, etc. va taak/koih louh ding.
7) Political Party hiam Candidate in a supporter-te midang’ meeting leh procession va subuai/ buaisak dia gamtat saklouh ding. Nang hon gumtute’n Party dang hiam Candidate dangte’ Meeting leh procession va subuai thei ding in thu a va dot mawk louh ding ua; lehkha peuh a va hawm mawk ding uh hilou hi. Party/ Candidate dang in meeting/ procession a neihna mun uah adang in va neih khumlouh ding ahi. Poster leh lehkha kuahiam in a taak Party dangte’n ava laakkhiat saklouh ding uh ahi.
🔹 II. Meetings
1) Police in Traffic buaisak ahih louhna dingleh kuapeuh lungmuang a buai hetlou a a-om theihna ding un a poimoh bangbang kisakkholhna a neih theihna ding un Political Party hiam Candidate in meeting a sawm chiang in a mun leh hun ding Local Police thuneitute kiang a ahilhlawk ding ahi.
2) Political Party hiam Candidate in meeting a sawmna mun ah khaamna om hiam chih a etvel masak ding ahi. Huchia khaamna omsa a omleh a ahi bangbang a hoihtak a azuih ding uh ahi. Exemption a poimoh leh phalna a laak masak zel ding ahi.
3) Paungaihna zatna dia phalna poimoh hun in ngetna a piak malawk ua, phalna a laak ngeingei ding ahi.
4) Meeting va subuai hiam buaina va bawl sawm om thei ahihman in Meeting saitute’n Police kiang a panpihna a nget malawk ding ahi. Meeting organizer-te’n tuabangte tung ah khut ana khak mawk ding uh hilou hi.


🔹 III. Procession (Lamzuihna)

1) Political Party hiam Candidate in lamzuihna a sai ding chiang in ahun leh mun ding bikhiahsa a neih ding ahi. Koi a kipan a, koimun teng tawn a, koi a tawp ding chihte kichiantak a neih ding ahi. Program kigeelsa a zuih sawm ding ahi.
2) Police in a poimoh bang arrangement a bawl theihna ding in Lamzuihna bawl dingte’n a kisaipih Police thuneite kiang a program ahilh lawk ding uh ahi.
3) Amun toh kisai in khaamna omsa om hiam chih et a, huchibang a omleh pilvangtak a azuih ding uh ahi, exemption a om keileh. Traffice ngeina buaisak lou dia a sai ding uh ahi.
4) Traffice leh mipi nautang heisuk-heitouh buaisak lou dia kisakkhawl ngeingei ding ahi. Huchia Lamzuihna a sawtluat dingleh a vangkim a bong bang zahzah hiam a tansak a, pai theihna ding a bawlzel ding ahi, a diak in lamka-bomte ah. Khawlsak khak a omte paina ding a vangkim a honzel ding, Traffic nawngkai saklouh ding ahi.
5) Taklam nawl neh a, lampi zuih ding ahi. Duty a om Police-te hon kawkmuhte man a hoihtak a zuih ding ahi.
6) Political party/ Candidate khat sang a tamzaw in ahun leh lampi kibang ah lamzuih a sawmleh buaina piang saklou dingleh mipi-nautang paina nawngkai khalou dia pan a laak theihna ding ua a kihoukhawm masak ding uh ahi. Huai ding in a kisaipih Police-te a thuzak ding a, poimoh bangbamg panpihna a laak ding uh ahi.
7) Political party/Candidate-te’n lamzuihna a neih chiang un lamzuitute’n, adiak in mipi sousan hun khong in, a zatkhelh khak ding uh venna in van tawitheih dingte hoihtak a ageel masak ding uh ahi.
8) A langlam Political party/ Candidate hiam a member-te uh batpih a bawl lim leh huaidan a matbelh theih thil (effigies) mipi mai a haal chiinlouh ding ahi.
🔹 IV. Polling Day (Vote Khiatni)
Political Parties leh Candidate teng in -
1) Mipite sukbuai hiam nawngkai sak a om hetlou a, mi malmalte’n amau deihtelna bangbang siangthou leh thovengtak a Vote hoihtak a akhiat theihna ding un Election duty officer-te kithuahpihna hoihtak a piak ding uh ahi.

2) Theihpihna hoihtak a piak a’ worker-te uh Badge hiam identity Card hoihtak a piak ding uh.
3) Voter-te kiang a Identity Slip a hawmte uah bangmah kigelhlou ahih ding, symbol, Candidate hiam party min a tuanlouh ding chih a pom ding uh.
4) Vote khiatni leh ama dakkal 48 sung a zu hawm chiin louh ding.
5) A worker-te uleh gumtute kaal a kitheihsiam louhna a piankhak ding venna in Polling Booth kimnai a Camp a bawlna uah a poimoh loupi a mipi a kaihkhop louh ding uh ahi.
6) Candidate-te’ Camp thupi lua a bawl louh ding. Poster, flag, symbel leh propaganda tuamtuam taak louh ding ahi. Huai Camp sung leh kiim ah nek theih hawmlouh a, koih-le koihlouh ding ahi.
7) Vote khiat ni a thuneihna tawite’n Gari zat ding toh kisai a khaamna a bawl a zuih ding uh ahi. A poimoh bang phalna a ngen ding ua, phalna a muh bangbang uh taangpi muhtheih dia a taakkhiat ding uh ahi.
🔹 V. Polling Booth (Vote Khiatna Mun)
Voter-te chihlouh Election Commission apan Valid Pass tawilou peuhmah Polling Booth luut khaam bikbek ahi.
🔹 VI. Observers (Enkaitu)
Election Commission in Observers ding mi sehsek uhi. Candidate leh a Agent-te un Election toh kisai a complaint hiam buaina a neih uleh Observer kiang a atut ding uh ahi.
🔹 VII. Party in Power (Vaihawmna lenlel Party)
Central hiam State a thuneihna tawi lellel Political party in Election Campaign na a a-thuneihna zangkhial ahi chi-a heekna a muhlouhna ding ua a pilvan mahmah ding uh ahi. Huai toh kiton in –
(i) (a) Minister in official visit a neihpen election toh a meetmat hetlouh ding ahi. Official a piak a om Gari leh mite Election na adia a zat louh ding ahi.
(b) Government in Official a apiak lenna, gari, vanzat leh mite a Party phattuamna ding zawng a azatlouh ding ahi.
(ii) Public mun, maidan, ground, etc. Election meeting na a azatte uleh lenna phual election toh kisai a azatte kitanbawl a, a-utt mawklouh ding ahi. Huchibang munte a Party un a zat bangbang Party/ Candidate dangte’n le a ziak kibang a azat theih ding uh ahi.
(iii) Rest House, Bungalows leh Government mun-le-mual banah innte a Party leh Candidate un a zat bang ua Party dang leh Candidate dangte le a zatsak ding uh ahi. Huchibang munte Election toh kisai a koi pawl mah inle Propaganda khahkhiatna dia Campaign office hiam public meeting na mun dia a zatlouh ding uh ahi.
(iv) Election hunkuan a party suklaar na ding leh hatsakna ding a asepsuahte uh taklatna dia Government sum leh vante banah Newspaper leh Media tuamtuamte a zatlouh ding ahi.
(v) Election Commission in Election neih hun ding a puankhiat apan Minister leh thunei tuamtuamte’n Solkar neih-le-lamte: grant, fund, payment, etc. sanction a bawl louh ding ahi.
(vi) Election Commission in Election neih hun ding a puankhiat apan Minister leh thunei tuamtuamte hiaite hih theilou dia gaak ahi –
(a) Financial Grant chi tuamtuam hiam thuchiam himhimte.
(b) Govt. nasemtu (Politician chihlouh) in Project, Scheme leh huchidante khempeuh hiam Foundation stone honkhiat chihte.
(c) Lampi bawl ding, dawn ding tuisiang pe ding, etc. chihdan thuchiamte.
(d) Vote muh theihna ding hiam kizolna dia Government leh Public undertakings, etc. a Ad-hoc appointment bawl chihte.
Chiamteh ding: Election Commission in ama kalthum tan in Election neih ding thu a puangkhe ding hi.

(vii) Central/State a Minister kuamah Polling Station hiam Vote simna mun ah Candidate, Voter leh Agent ahih ziak ahihkei ngalleh a luut louh bikbek ding ahi.
Issued in Public Interest
TRVM|COFRELA|78|PR-16

(Posted in Facebook on October 12, 2016)

Tuni a Cheng sawm siik ziak a ka thiltuah.

Tuni Ofis a fire duty tangkha, kuanlam Malviya Nagar a Metro mat ding chi a DT Bus (Orange Service) hong tai masa a tuangtou. Bus fare dia Rs.10/- coin ka piakleh Conductor in la utlou.
🔹Bachia la utlou chia ka piak teitei sawm chiang a la ut mawngmawng lou, a note hon ngen. Kenle adang pe ut tuanlou. Hiai Indian Currency ahi, nang bachia la utlou, sedition charge bulh theih ahi aw, chih chiale ut mawngmawng lou.
🔹Ticket neilou a tuan mawk ding lah hilou ahihchia hun sawtkuam kinial. DTC Counter atu te'n accept lou ding uh ahi chia amah le tolh utlou. A la ut loupen detail hon hilh in chi. Hon pe theilou zel. Amah min lah hon hilh utlou.
🔹 A mailam a Police constable khat ding va naihtou. Police Constable a mailam a dingpen in full uniform silh ahi a, Bus Conductor in Indian Currency la utlou ahi chia ka va genleh bangchi dan hiam chih hon dong a, ka genzoh in hon ngaihsak tuanlou hi. Keile Policeman tung a ka heh tha hong suak.
🔹Uniform toh om na hi. Na hon ngaihsak ngai ahi. Bang ziak a Bus Conductor in Indian currency a laak louh hiam? Na indifferent ding hilou ahi, ka chihleh hong hehsim. Bus apan pawtkhe dia hon sawl. Kenle nang koi Police Station a attached na hia, chia ka dotleh hong hehsim. Hon pawtkhe sak dek gawlgawl.
🔹Pawt mah ning e, hon zui aw, nang toh pawtkhe khawm ding, ka chihleh utlou. Eheh bachia pawtkhe utlou a kei hon sawl vial na hiam, Indian Currency la utlou om ahih chih na theih nung a nang full uniform a om in poi na saklouh diklou ahi. Police Station ah hoh khawm ding poi salou ka hi, chi nawn.
🔹Chihchia nuam salou sim ahi diam ah hong daai thak. I.P.C. nuai a charged theih ahi hiai case. Nang full uniform a om in bangmah na genlouh himhim. Kei right concerned Indian Citizen khat ka hi Central Government official khat leng ka hi, kenle rule thei ka hi, chia ki-uangsak deuhdeuh.
🔹Police Constable in a dang na neihleh bus fare pia inla, daai mai in hon chi. Ken hiai bus Conductor in Indian currency a a laak louh khelhna liantak ahi, a dang ka nei, hilele ka pekei di, chia pang. Huchia Bus Driver pa le hong paau a, daai ta in, chia hon khou.
🔹Driver taksa lian emum khat hive'n. Kenle hichibang a sum laak utlouh neih chih diklou ahi ka chihleh na sum hon lak in hon chi. Kenle lak.
🔹Rs.10/- siik ka lakleh fake ahi, chi. Eh! Bachia fake chi vial e! Prove aw, ka chihleh a gen di theilou. Bangziak a na laak utlouh uh? Hiaite laak louh ding chih order om ahihleh hon lak aw, chi.
🔹Order chu omlou ahi. Hilele DTC counter a i va deposit chiang a accept nuamlou uh ahi, chi. Ahihleh DTC Counter ate'n hiaite laak louh di chihdan order a hon lak uhia, chihchia, hon laklou uh. Dukan khong ahle la utlou uh ahi, hon chi.
🔹Indian currency accept nuamlouh kichi punishable offence ahi a, case lianpi ahi (huchi let taktak le ahi diam ah. Hehe sub sim). Currency accept louh ding chih om hileh RBI in thu suah ding ahi. Rumours khong a na kingaklouh ding uh ahi, chi.
🔹Mi pau nawnlou ahihchia paupau nadan omlou. Keile Conductor kiang a pai phei nawn in, va piak sawm nawn teitei. Chihchia la ut tuanlou. A kiang a passenger khat mah inle kei ale la utlou ahi, chi.
🔹A laak utkei uleh na gen di eivoi. Huchidan a i silent chiang ua mi'n phaze sa uh ahi. Ka chihleh Conductor in hon tah nawnkoh, ticket le k'on issue tuankei di. Na tuan dandan in tuang mai aw. Ticket checker te'n a hon tuahkhak uleh nang thu, hon chi. Bus fare le hon ngen nawn tuanlou.
🔹 Ka ngaih phalou ahih chia hichia tuan nilouh dan omkei e chi ing a, Rs.10/- note pemai. Ka piak kawm mah a Conductor kiang ah, hichidan a nang toh kiseel ka ut ziak hilou ahi. Indian Currency na honour louh mawk mak sa ka hi. DTC Counter a tute'n a accept kei uleh a ziak hoihtak written a a-om ngai ahi, chi'n kamdam in ka gen a, aman le a ne thei hi'n ka thei.
🔹Bus Driver leh a kiang a Policeman omkhawm uh hive'n Driver kiang ahle heh hetlou in ka genthak a ka panna diklou hileh hichibang a panglou hial ding ka hi. Sum i laak nopkei leh a order i neih ngai ahi. Nou adia le pilvanhuai ahi. Denchia noule tuak thei na hi uh. Banghiam daily collection na neih uh DTC Counter a tute'n hon accept lou thei ua, tampi toh buai thei na hi uh.
🔹Policeman pa kiang ah le kamdam in, nou Policeman uniform hoihtak toh na om chiang ua duty bound na hi uh. Civilian in buaina a neih chiang a hon zotpen uh na hi. Tua kenle conductor toh issue ka neih a, Conductor taaisan a nang kiang k'on direct a n'on respond dan diklou ahi.
🔹Mi educated hunkhop toh kideal na hi ua, mi teng rule a ignorant vek hilou ahi. Ka training lai ua, koule rule tampi zil ka hi uh. Tua ziak a Police station a pai dingle ngam mah a k'on gen mah ahi, ka chihleh nang koi a seem e, hon chi.
🔹UPSC a seem ka hi a, tua duty dia kuan lel ka hi, chi. Bang rank chih hon dong nawn. Huai le hilh. Tua k'ong genthak na ziakbel thildang hilou a, Rs. 5/10 chih khong kiseelna tham hilou mah ahi. Ahi a, rule leh law dungzui a i khosak ngai ahi, chi.
🔹Huchia conclusion ka bawllai ua ka nung a passenger mah hi vaaite khat in nang India mi maw?, hon chi nawn. Kenle nang kua hon sa e. China, Korea-te hon sa maw! India a state bangzah om chihte na thei hia? Delhi khong a om a, India citizens kibang veklou i hi uh chih a theilou a tam ziak ua racist kha pawlpawl omsek ahi, chi'n ka kum a hun a Malviya Nagar Metro station bul ah ka kum san hi.
🔹Huai Rs.10/- siik mah Jorbarg leh UPSC kikal a DT (Orange Service) bus mah ah bus fare in ka zang thei veve hi. Delhi khong ah zahkai dendun lou a apoimoh hun a paukhiat ngam ding ahi.
(A laita apen fake ahi a chi uh.)

(Posted in Facebook on October 8, 2016)


Report | 400 Days of People’s Movement | Jantar Mantar, New Delhi | 2016 October 4

🌱August 31, 2015 a Manipur Assembly a 3 Bills ki-passed-te deihlou a mipi kiphinna khawllou a pai zomtou; tuni in ni 400 chingta hi. Ni 400 a chinni toh kiton in Salpha 9-te suunna leh kiphinna Jantar Mantar a MTFD site ah Niteng a khawllou a paikhawm gige, Indongtate, makaihna in neih in om hi. Huai hun in paikhawmte’n ki-itna ankuang leng sawkkhawm uhi.

🌱Lia Ngaipi Dousel leh Pa Pumliankhai-te’n hunpi makaih uhi. Upa Khamkhansuan Tombing in Pathian kiang a thumna in hun hong hi. Pa Mangno Ngaihte leh Lia Janeth Muang makaihna in mipi’n phatna la kisakhawm hi. Pa Lian Suantak in mipite vaidawnna leh Movement a bul apan i tunna chiang suut in tulel a Challenges i maituah lelte taklang hi.

🌱Pa Sieka Gangte in thugenna nei in mipite khawl mailou ding in hasotna manphatak nei hi. Tuazoh 6th Schedule ngim deuh in thugenna manpha taktak Pu Khatchin Langel, Pu Thangkhanlal Ngaihte leh Nu Dorothy Nem Guite apan ngaihkhiatna om nawn hi. 6th Schedule i chih Manipur a singtangmite adia i tantuan Indian Constitution a kigelhsa ahi a, i phut dingleh i muh ding ua kilawm mah ahihman in lungke lou a i phuut zomzel ding uh, chih gen chiat ahi.

🌱Pu Romeo, MTFD Convenor in paikhawm mipite kiang ah khawllou a Jantar Mantar a Protest ana sunzom gigete phat-huai a sakdan gen in Salpha 9-te’n a hinna manphatakte uh itlou a ana pe hilhial uh ahihman in midangte’n i theih khamkham ua i panna uh thupilua ahihlai in; khawl theivual hilou i hi, tawllua leh hahpanlua kichi mailou in kuhkal suah semsem ni, chi’n hasotna leh chouna manphatak nei hi.

🌱Salpha-te suunna hun Htp. Muan Vualnam in makaih a, salphate kipiakna thupidan suut in mipite kiang ah Pathian hatna muang in Salphate suunna leh zahna in ni 600 chintan Protest sunzom dia kiman kuateng hiam chi’n khut liikna ding hun hong hi. Mi tampi mah in salpha-te zahtakna leh suunna manphapen hi ding chi’n a khut uh liik uhi. Tua zoh in mipite’n slogan, ‘Lungtup mualsuahma… Khawllou ding,’ ‘Lungtup mualsuah ma salphate… Vuilou ding,’ ‘We Want… Justice,’ ‘We Want… 6th Schedule,’ samh uhi.

🌱Salphate kipiakna ngaihtuah kawm in Suunna hun zang in mipite minute khat daai zikzek in om uhi. Salphate zahtakna leh amaute itna taklatna in naupang omkhate mipite mai a dingkhia in, amaute khut apan Candle de vaak chiat uhi.

🌱Vote of Thanks Pa Thanglianlal in a genzoh in Upa Biakkhanmang Guite in hun khakna leh ankuang latna thumna nei hi. Paikhawm mipite’n itna ankuang sawkkhawm uhi.

(Poster in Facebook  
 Report | 400 Days of People’s Movemet | Jantar Mantar, New Delhi — in New Delhi, India.
October 2016

Tunung Hun Ding Khual Ngai.

Pathian thu hinpih lou a theih thoh i tamziak un Pathian thu ngaihdauna i lak ah lian mahmah hi'n ka thei. A thu neipa Amah Toupa chu eikhong theihsiamna tanlel a neu leh hou hi lou inchin. Mi khat-le-nih hindan apan Siamtupa i ngaihdau khak ding lauhuai mahmah ka sa. Thilsiamte apan Pathian om ahi chih i thei. Tua i thilmuhte'n beini hon nei ding ua, i khovel hinna mahmah le. Tua nung in Eternity ah Toupa toh dawnbang i tuak ding ua. Tua hun chiang in, "Sikha hoih leh gin-om, na pu kipahna ah lut in," hon chih theih di'n i hihtheih khomkhom in muanhuai sawm ni.

A muchian taktakte'n zaw mahni neudan leh thupilouhdan kimuchianlua in "Aw.. Keibang lel in maw vanglian a ka tuah ding!" chidan uh eive. Pil in hai mahle, amah zaw ei hon bawltu hi a, i hinna hon hawisak lai a, i tangtawn ding hon vaihawmtu ding PA hilai hi a.

(Posted in Facebook on September 26, 2012

Monday, 22 May 2017

Aman Piak Ding I Ngam Diam?

✍ Tutung i buaina un innocent leh lungsim mawl milmelte natan phawng in kineksiatna leh botlohna tuamtuamte apan i suahtak ua, diktatna a kitunding leh kilamtouh ding ahihdan khanlohna nasatak a hon tun hi. Tuaziak in Tuailai 1434Pro nethei mahmah khangthak kitam mahmah hi a theih ahi. Upa lamte zawle koihdan khat in koih hile naupang leh tuailai lamte lak ah thudik-thutak ngaihnatna a lian mahmah chih i muthei uhi.
✍ Tuabang a diktatna leh sianthouna a kibulphuh a, tua principle-te mah toh ki-reform ding a i Nam pilpi ua i hong kisak taktak uleh gintaklouh lamlam ah doutu a hong suak a, tua in kalsuanna nawngkai sak mahmah hi. Doudaltu i chih i kiim-le-kiang ate leh ei toh kinaai mahmahte bang le ana hidaih ua, Phaizang mite toh i kiheet khak mama un i gintaklouh lamlam ana liing zungzung in, Corruption in gintak kheel in zung ana kha man hi.
✍ Kristian Thukizakna issue-te a editorial kigelhte bang ah Diktatna thu a kibulphuh ding a wave nasatak a pailai in diktatna a poimohdan chihte telsaam mahleh Corruption douna ah pilvanna ding thute (hong ki-rebound kik dinglam pilvanhuai ahihdan) naktak in focus a neizaw in muhtheih hi. Tua in Kristian gam i kichihlai un akawm ah ana Kristian khollou i hihdan indirect in hon theisak thei hi.
✍ Laphuaktu minthang Pa T. Pumkhothang' la 'Ka Gam Uah Nang Vaihawm In,' chihbang sa ngamlou simsim in nidang in ka na om ngei hi. A ziak bel Pathian in A' dikna leh sianthouna bang in vai hon hawmsak taktakleh mi bangzah i puuk ding ua, i heutute bang a puuk bei phial ding uam? chihte ngaihtuah na toh, "Toupa, nang vai hon hawmsak naike'n," chihte ka na ngaihtuah sek hi.
✍ Ahi a, 3-Bills ziak in thil kisel tampi a hong kipholhkhia a, i namsung uh siatdan kichiantak in muhtheih hi. Diktatlouhna toh i khosak nilouh uleh, a pawlawng in chidamdan in kilang mahle i nam uh ahi dingbang a khang theituan lou ding ahi. A puukteng puuk mahleh tamlou omlaite Toupa'n a hon tunding chiang in mi nuai ah kileeng tuanlou na ding ahi chihte ngaihtuahna toh a tung ala kenle ka sa ngam teita hi. Ka diktat ka chihna hi hetlou in; i botlohdan un hunchiang chih nei tellou ahih maimah chia chih ngamna kinei thei mawkdan ahi!
✍ Ahi a, i Namsung uh kekzak ding bang phial in i organisation lian taktakte bang pangkhawm thei hetlou dinmun tan a hong tung a, mipite lah kituak thei mahmah lou a i om uh ka muh chia'n poisa mahmah in reformation lamle nawt nailou a destructive process lam zui zellai leh a mialpen hun tung nailou lai hi ding hia maw!... chih ngaihtuahna in a minpu ahihleh le himai henla, hichi'n om ningneng zaw mai ni, chih tanpha ngaihtuahna ka nei thak hial hi.
✍ Ahi a, tunbel i kibulphuhna uh thudik-thutak mah dingzaw hiveh aw, Pathian mai ah i kiseel thei tuankei ding ua, chih chiangtak in ka thei hi. Tuadan ngaihtuahna mi tampi lungsim ah kisual ngei ding in gintakna ka nei hi. Saptuam heutute tanpha lungsim ah. I Nam un aman i pe ngam taktak ding uam, kingaihtuah na ding tam hiveh aw.

Lian Suantak @ 23rd May 2017

Thursday, 15 September 2016

Hun Paisa, Tulel leh Mailam

Past leh Future hilou in' Present' a khosa i hihman in tulel mah ah i lungput kinga sek hi.

'Hunlui / Past' i thupi bawl luat chiang in khasiatna ding leh lunglenna ding tam a, huai a thaamdet hoihpen lou hi. Paisa hina chi-a ngaihtuah ngeilouh ding leng hilou in. Hun paisa ngaihtuah ngeilou a, mahni ki-retrospect ngeilou a i omleh Past apan sinlai laak ding mulou ding i hihman in sinsaktu a zat theih napi zang manpha khalou kihi ding hi. Past a i hihfuh sim hunte bang mahni confidence boost na ding in leng hoih mahmah hi.

'Mailam hun/ Future' i chihpen i ngaihtuah sau chiang in chiang kuanglou leh huphulhhuai thil tampi mah om veve hi. Lohchinna leh kipahna ding tampi omsa leng om kha ding hi. Ahi a, huai a hoihlam thilte sang in a lungzinna ding thilte i ngaihtuahna ah luut tamzaw sek in; hin ngap louhna leh lametna kibeisak hit-het thei hi. Ahi a, mailam hun ding en hetlou a i ut bangbang a i hunte zatliam mai ding hi zellou hi. Zingni-thaini a ding a planning hoihtak i neih a, i dansung a lamzanna ding thilte bangle i etsaam poimoh mahmah hi.

'Tulel/ Present' ah i ngaihtuahna tamzaw i zat a, bangkim a lungkimna ding lam i zon poimoh hi. Thil bangkim ah lungkimhuai leh kipahna ding ngen om chu hi khollou ding hi, a tak-gam ah. Himahleh i tuah bangbang ah kilungkim sakdan thei a, i tantawk ah kipahna ding i zon kisam hi. Huaibang attitute/ lungput nei theite hinkho zatdan (Art of Living) siamte ahi uhi. Present a poimohna bel hun paisa a i bawl khelhte bawldik theihpawl om a, tuate bawldik a, mi lungsim i natsak khakte bang tuamdam thakna hun a zat theih hi. Banah, Future a mavang leh lohching a i om theihna ding in a foundation lep hun leng ahi.

Tu in thakhat in i leitung hinkhua hong bei guih hileh tua i awlmoh thil tuamtuamte thakhat in bei-hok dia, i damlai a i khalam adia i na kholkhawmte leh ginna lam a i deihtelna mah i tangtawn zatna ding khensat/decide tu hong hi ding hi. Tulel a i buaina tuamtuamte a kizat bei dimdem dingzaw ana hilou hi veh aw. Lah i hihdia kilawm dawlte ngaihsaklouh theih bel hilou hi.

Sunday, 21 August 2016

Burden Sharing Informal discussion

EBCC Delhi | 21.8.2016 | (1:00 to 2:00)PM


Upa N. Chinsum in Introduction saulou gen in hun patna di'n Thumna hon nei hi.

Pa Mang Tombing in hun masa hon la in a awlmoh mahmah khenkhat hon gen hi. Paite-te lak ah haksatna i tuahte; suicide case nasatak a pung a, i etvel chiang in namdangte sangmah in Paite lak ah a rate sang mahmah, chihleh ei lak a Dawi-le-kau nasepna uang mahmah chihte kuahiam in banghiam zawng a hon bei ahi thei diam, chihte banah Dawi siamte'n nikhat a mi 28,000 khong thatzou uh, chi. A personal experiences khenkhat leng hon gen hi: Khatvei Facebook ka khoih laitak in ka khuak hon ne omdan a thei ka hi, chi. Khatvei lah ka chi hong pumliin, chi. Tunai deuh in ka Tuap hong kiheek mahbang a, thuum le kithuum theilou, chi hi.

Tua zoh in Pa Hau Tunglut in personal study ana bawlna ah Suicide concerned huai mahmah ahihdan hon gen hi. Ei lak bang ahle Suicide note chihbang le muhtheih om zeuhzeuh a, tuabang suicide lam ana study te'n a muhdan un suicide ana bawl tampite'n Calling, 'kithat lechin na problem teng bei ding ahi,' chihdan bang ana za uh chih ahi.

Upa Khamgoupau in hun hon la nawn in Suicide a hong omchia hon concerned sak mahmah ahihdan leh Delhi lak ahle stress level sanglua ahihman in Church in awareness bawl hoih maithei ahi, chi hi.

Upa Ngulminthang Langel in hon sunzom nawn in, Exposure level a tuam dungzui a stressful situation chi tuamtuam om thei ahi, chi. Stress level a saanluat chiang in Body vital organ-te normal vek napi naak haksa sa, chi pumkhauh chihte bang a omleh medical help laak pahpah poimoh ahi. Personal health Solution himhim Internet a zon kha pilvanhuai mahmah ahi. Career khong ahihleh bel Google khong a zon theih. Banghiam haksatna ziak a deihbang a thuum theilou a i om hun inleng vocabulary sangmah in longingness for Jesus poimoh ahi.

Tuailaite'n electronics a hun tampi a zatdan uh i etchia'n Saptuam bang inle electronics ana promote lawkha i hi diam chih kivelthak ngai maithei ahi, chi.

Pa Thuambiaklian in a genna ah Kham theih thilchiinte ziak kia hilou in family problems ziak inleng suicide ana om mahmah ahi. Lamka ah a tangpi thu in economy induced mental problems hi tangpi. Delhi lam khong ahihleh workload leh stress tuamtuam banah multi-cultural issues ziak a haksatna tampi om thei, chi.

Upa N. Chinsum in hun hon la zui in Tulai in tuailaite ihmut khamlou tam mahmah a, khenkhat ngial Online den chihtheih phial ding uhi. Ihmut hun limsak a, neklam limsak kawm a tuui bangle hoihtak a dawn kha damtheihna adia poimoh lua. Inkuan relationship leh communication poimoh mahmah dan le i phawk kisam ahi, chi.

Rev. (Retd) N.Vungzasin in hun hon la nawn in Pathian in ihmut kham poimoh salua ahi. Tuailaite Laptop leh mobile phone toh kithuah den pawl bang om uh. Lamka lamte'n Delhi lamte hihdan chia lup hak khong zuihsawm mawk. Tuailai heutute'n ihmut tam ding in genpih un. Hun hawmdan siam poimoh lua. Ihmut gina a mulou, ann hoihtak a nelou chihdan khong a i omchia ngaihtuahna pai dingbang a pailou a, suicide baihlam ahi, chi.

Pa Lian Suantak in Depression i gen chiang in Spiritual angle loule angle tuam om ding ahihman in i etdan bangle approach tuamtuam a et ngai ahi. Depression experience ana nei sate apan le feedback laak a, pilvangtak a i deal ngai ding ahi, chi.

Pastor N. Tuanglang in Luka 4:34 hon sim in, Dawi kichi Jesu hunlai ale ana om mah ahi. I bitna pen Jesu a om ahi. Jesu neite adia bel lauhuai hilou ahi. Jacob a i muh Tunglam apan pilna i zon ding. 

Thutung mu i kichihte Pathian apan hiam chih i chetzel ding ahi. Bible a i buainate uh dawnna i zon ding ahi, chi.

Tua zoh in Pastor leh upa hiai informal brief meeting hun a telkha theite'n Pa Mang Tombing adi'n Thumsakna manphatak zang in, hun zatzoh ahi.

@Lian Suantak | 21.8.2016
Introduction

Sharing by Pa Mang Tombing



Sharing by Pa Hau Tunglut

Sharing by Upa Ngulminthang Langel

Sharing by L/Upa Thuambiaklian

Sharing by Rev. (Redt.) N. Vungzasin

Sharing by Upa Khamgoupau Gualnam


Sharing by Pastor N. Tuanglang

Burden neitu Pa Mang Tombing adia Pastor-te leh Upa-te'n thumsakna neihlai

Photo Session (Mi hunkhop pai khitnung)