Sunday, 16 November 2014

Shirt Rekindling Memory


Wearing a long-sleeved shirt at our office, UPSC, today (17th November 2014) which was bought way back in 2001 while i worked at a small private school (H.E.S.) as a part of staff's uniform still fits me perfectly. This automatically draws lots of thoughts in me. It reminds me of how time flies.

The Shirt stills fitting me perfectly takes me to think as to whether i have grown physically since then. But how can i measure the mental side of growth which i might have achieved? What would be the parameters to scale my maturity? I hope I know...

It's always the nobility, kindness, patience, perseverance, forgiveness and all that wishes one had for the good of others is a positive sign of growth. I though i acquire a bit more of those of late, though much more lies for improvement.

Then, i was a single. But now I am blessed with a loving wife and two lovely angels. My grandpa seems to be happy with us. Thank God!
Accounts-IV Section, 17th November 2014, 11:00am


Family Outing at Khuga Dam on 24th August, 2014


Wednesday, 12 November 2014

HINKHO LOHCHING


HINKHO lohching ka nei, chi ka hi pahkei. Himahleh Hinkho lohching neih theihna ding in hindan kichian om ngei in gintakna liantak ka nei hi. Huai bang hi ding in na ngaihsun a? Zi leh ta neisa dinmun apan et-a gelh ahi. Akiang gengen nilouh lou in hichin k’on pan ding.

Ka hinkhua a - hun, hihtheihna leh keimah thu a koihtheih chiangpeuh khen thum in khenleng hinkho lohching hon tun ding in ka gingta tinten hi. Mi khenkhat in a gendan ua “God First, Family Second…” chihpen a thutuam in koih phot zezen leng. Ei thunuai a omte seh 100 pha hisak leng. Huai pansan in bawng tuamtuam thum in kikhen thei hi:-

Bawng Masa: Kei keleu a ding. Hiaipen za-ah sawmnih hisak leng. Hiaipen kei a ding mawngmawng a sehkhiat ahi. Personal Devotion, Bible simna, Diary maintain, laibu simna, ka damtheih nang ngaihtuahna leh a tuamtuam.

Bawng Nihna: Ka zi-leh-ta, nu-leh-pa, pi-leh-pu, inkuante leh nekzonna toh kisai a zat ding. Hiaipen za-ah sawmnga hisak leng. Ka inkuante taksap ka etkai poimoh mahmah a, Hiai ah amaute vaakna ka nekzonna ka huamtel sak hi. Inkuan i chih chiang in i hinkhua su nuamtu ahihban uah asetawp leh i hoihpen hun a khuampi; kingakna ahi uhi.

Bawng Thumna: Saptuam leh Khotang a kihelna a bawng thumna ah ompan ding hi. Hiai ding in ka hun omlai teng, za-ah sawmthum koih leng.

Ka hinkhua ah tua a tung a bawng kikhen diudeute kizomdan a ka koih theihchiang in ka hinkhua pai dik ding in gingta ing. A huchihlouh chiang in, amasa dingpen nanun kha; a nanung dingpen masasak kha in kilohsam thei hi.

Mahni damtheihna leh mimal hun thoveng kipelou a thildang amasa a ka koihkhak chiang in a dangte subuai baan hi. Lu-leh-taw theilou zen a khotang leh saptuam vaai a masapen a ka koihkhakleh ka inkuan mite ana thawmhau kha ding ua, insung a mohpuakna enkaai manlou in tate khahsuah khak theih hi, Meeting pai hak gige, Office pai hak gige; intun chiang a zite ana maitai khollou chihte bang kizat siamlouh ziak hi nuam mahmah hi. Tate bang in hon ngaihnat ding bang un hon ngaina lou in; Pa leh tate kaal ah gap ana omkha thei hi.

Huchi hilou a, inkuan kia a i buaidet khak chiang in mi’n khotang a kihel nadan le theilou, tanau-laina lah vehlou hon chi theizel uh. Neih-leh-lamteng inkuan a ding kia a i paisak vekchiang a leng saptuam ah, khotang ah sumchiilpa, chih kitang theizel. Nupi khenkhat inlah amau mah le kikep ngailua hinapi, “kei a dingzaw poimoh kei,” chia tate a ding kia a kizangbei, mahni a ding damdawi lah lei ngamlou, mahni kizuun ding thudon lou in Pasalte ma a tekmeel ana pukha theizel.

Saptuam heutu ana hingei, saptuam a ana kizanggai; tate ginatak a enkol manlou, sih dingkuan a kisik mahmah bang leng ana om hi. Mohpuakna i neihkhak teng bangleng vualzawlna hivek lou dia, kilep sanvek bangleng khotang/saptuam a ding khuallouhna hi theizel. Huaiziak in Pathian amasa a ka koih kawmkawm lai in kei a ding ka theih masak a, Ka inkuante a ding leng ka theih a, saptuam leh khotang a ding leng ka siit theihchiang in hinkho lohching a hing hilou ding ka hiam.

Nupa gamta khawm (31-12-2011)

Pipi leh a' tusawm (17-3-2010)



Pa leh a' tate kimawl khawm (23-5-2014)

A Filipino family

©Lian Suantak @ 2:00pm, 12/11/2014.
Published in Delhi EBCC Weekly (DEW) dated:16th Nov. 2014

Monday, 10 November 2014

Reviewing Self


HINKHUA ah lungkim mahmah i kichih bang i chih chia hong om ahi dia? I dinmun i theihchiang chia'n lungkham ding leh kipah ding kichiang pan hi. Huai kivel/ kingaihtuahna omloupi in lungkham leh kipah chih omlou hi. A chang in mi toh i kitehkaak a, akaal in i hun paisa toh i kitehkaak hi. Huai in i dinmun hoihzawta, ahihkeileh sezaw ahi chih kikhensat zel hi.

I tunna chiangchiang a kipah ding ahihlai in huai a taamdet a hoihpen hilou theizel hi. Bangchi'n malam nawt in ka paizom dia, chih kingaihtuah in i masawn leh tangdetdan hon hilh hi. Mahni dinmun a lungkim i hihlai in midangte a ding khualna bang i neih kisam hi. Khovel ah mi tampi toh tengkhawm a kihihman in midangte a ding khualna neih kisam hi.

Huchia midangte a ding khualna a kal i suanlai in kingaihtuah hun neilou a pai charchar chih a hoihpen hi gigelou theizel hi. Pai charchar hun a om dia; a chang a khawl a kingaihtuah a, mahni mahmah leh i kalsuanna mahmah le sutzom chi hia, ahihke'h sawtlou tawldam photzek ding; ahihke'h huaile hilou lai in... nungkik zek a, kibawl phatna ding omte ki-Evaluate a huai pansan a kibawllem a pai nawn charchar hun leng a om ding ahi hi.

Huchi'n, Sep ding tam mahmah lah hihtheihna tawm mahmah i sak hun khong hong om hi. Hihtheihna in a batlouh lah lungsim a mangtheilou a vei a kinei charchar. Huaibang hun ah 'How to let go or adapt,' chih kha challenge liantak hong hizel. Hiai chet ah 'I am not grumbling but aspire to perform better. God, Help me.' chinuam ka hi.

Lian Suantak @ 10th November, 2014

Friday, 7 November 2014

Nikhat Hun Zatna - A visit to Delhi Zoo and Purana Quila


DELHI ZOOLOGICAL PARK


ZAAN, 6th November 2014, Guru Nanak' Birthday ziak a office suty. Inkiang apan UPSC, Shahjahan Road tan DTC Bus Route No.623 a tuang. Huapan Mobile phone a Google map pansan a Purana Quila kiangchin a om Delhi National Zoological Park i.e., Delhi Zoo, tan khe a pai. Ticket Adult kha Rs.40/- hi a, a sung a va lut. Lungluthuai hunkhop va mu. Delhi Zoo kha tulai in (16th October to 31st March sung) 9:00am apan 4:00pm tan kihong hi a, Ziltawpni leh National Holiday teng a kikhakdan ahi. Piching-te lutman Rs.40/- ahi a, Naupangte' a Rs.20/- ahi.

1st November 1959 in Mr Punjab Rao Deshmukh, Hon'ble Minister of the Government of India in a honna nei hi. A sung ah ganhing tampi et ding om a, asung lianpi ahih ziak in a vek a va etzoh hilou hi. A sung ah ganhing chi tuamtuam: Rhinoceros, Giraffe, Lion, Tiger, Dear, Stag, Monkey, Langur, Crocodile, Hyena, Reptile, birds, etc. et ding tampi om hi. Vasa lunglutte ading in Bird house a tuam in om a, Guul en utte a ding in Reptile house tuam om hi.

A liante a ding in a lungluthuai mahmah lai in naupangte kilawp petmah uh hi'n ka thei hi. A vangkim in lunglut luatziak a, "Papa!.." chia kikou AW zaak ding tam mahmah hi. Tuma zek a White tiger 'Vijay' kichi, mi keilumpen mah in entute mit lapen ade aw ka chi. 

Khe a vaksawt peihloute a ding in a sung ah aman piak a tuantheihna gari om hi. Tuisiang a thawn a dawn ding leng mun bangzah hiamtak ah kikoih hi. Gilkial dangtakte a ding in a sung ah nektheih chi tuamtuam lei ding leng om hi. Inkuan a vak-halhna ding a mun nuam, thoveng leh hoihtak ahi.
(http://nzpnewdelhi.gov.in/index.htm)


PURANA QUILA

Delhi Zoo kiang chin a om ahihtoh phaak ngalngal ut in Purana Quila ah ka luttou nawn a, a-building lui mahmahta lah tou chi mahmahlai lianpi ana hi a, a sung ah Museum om sawn hi. A sung ah loupa hing dipdip in tawldamhuai petmah hi. Akop-kop a tukhawm numei leh pasal om tiltel geuh ua, ki-itna thu khong mah gen khawm uh hi'n ka koih hi. Museum sung i lutleh thil lui kipholhsuah kum tampi paisa a van kizang leh Arts&Craft leng muhding tampi om hi. Hinna kichi hichia paitou zarzar mai ding hilou a, ei le sithei a kihihdan museum sung a om thilte'n hon theisak mahmah hi.

History theihbeh nuamte a ding in leng vehtaak ahi a, Delhi Sultanate Period, Mughal Period, Rajput Period leh Pre-historic lai a thil tuamtuam et ding leng om hi. Tate toh hoh a thil tampi va ziltheihna mun ahi.

Purana Quila sung a lutman Rs.5/- chauh ahi a, Museum sung a lutman a tuam omsawn a Rs.5/- mah ahi. Friday leh National Holiday teng a kikhak ahi.

(http://www.delhitourism.gov.in/delhitourism/tourist_place/purana_quila.jsp)

Huchia theihlouh kaal in hun sawtpi ana pailiam man a, a-kong ah DTC Bus Route No.419 a hong taai a, Moolchand tan ka pai hi. Huapan khe in intan ka pai tung hi. Vaakna tawlsim in ann ka nepah hi. Kisil siang a tawldam deuh e, chih in Munirka a lawm Thangkhanlian Guite-te' inn ah va pawtleh Lawm Goupi-te inkuan leng a na om ua; Teach zodawn toh kisai thuvantang sawtsim kihoulim uhi. Singpi limdeuh mai Lian' zi - Nemsiam in hon pia hi.  Zaan le hong sawttaak toh inlum ka zuan nawn hi. Bus 623 hong pai zoklou ahihman in hong taai masa Bus 764 in Hauz Khas Metro lam ka manohzaw a, AIIMS tan metro a pai in; huapan khe in intan ka paitung hi. Huchia Nikhat hun chu kizangbei hi mai dan eive.

Wednesday, 22 October 2014

Reviewing Standpoints


Since last night, after having thought provoking discussions and unending debates with my brothers, I am reviewing certain standpoints I took on matters concerning our brothers and sisters out there in those faraway lands. When I look back on the tiny steps and alms (whatever small it may be) dispensed in sympathising to lessen the dire situation they faced, I never have regretted. Yet, the history that the Israelites gone through could also be played among our people. And a change in strategy might be a better option as of now. Thoughts could be more concrete as days passes by. Help me Lord, give me the discernment on how I will tread on...

SEAF, EBCC Delhi, Tuailai Day 2014 Flashback



Tuailai Day 2014 a hong tun dingkuan in Panel Decoration, Area Portrait leh Special Item a ding kisakkholhna Area member-te'n kinei. Eiveng apan tuailai a hithei zahzah Pathian phatding leh Khrist Gimnam ding lunggulh in 18th October 2014 zingkal in biakinn kizuan sauhsauh. Sermon nuamtak "Christian Marriange & City Life" kingaikhia. Contest tuamtuam leh sounds of Praise-te ban ah, eiveng in Stage tung ah 'Aw Hehpihna Khovel Vaakza' chihla sa in va kilengkhawm. Mipi'n hon sakpih ziazia uh.

Prize hawmna hun ah Panel Decoration ah 'A-THUMNA' in kipang, Quiz ah le prize bangzahhiam kila. 'LENKHAWM SIAMPEN' Award leng kingah. Hiai tengteng Toupa' vaang hi.

SMS, facebook leh Whatsapp tungtawn in Area Co-ordinator Htn. Gracie in kumbul apan kizaksaktuakte a hun bangzel in hon khahkhia ziahziah.

Huchi'n Tuailai Day 2014 aamtak in 4:50pm vel a zoh ahihin Pa Thangboi-te' inn Kotla Mubarakpur ah Pathian kiang a kipahthu genna hun leh prize lopna in ankuang kisawkkhawm. Hiai Ankuang hong pianna ding in Heutupa Son Naulak leh Biak Naulak-te'n Dangka 1000/- ngut hon thoh uh. Pa Thangboi in nek-vaai feltak in honna sai a, Intekte'n poimoh kim simsip in hon sutuah uh.

Nitak 7:50 in program kipan a 9:30pm vel in kizou hi. Hiai Program ah Inteknu Nu Niang, Co-Ordinator Gracie Munluah, BYF Secy, Muan Hangshing, Praise & Worship Member, T Suan Lian Tonsing leh Usher Leader, Lian Suantak apan thugenna kingaikhia. Hiai hun ah kihanthawnna leh kipahthu; banah kuapeuh tung ah hihkhelhkhak, a kisam leh vaaldeuh, maihkhak leh maihtuak, fel zohouh leh fel vaalkhak ziak a hihkhakte leh... a poimohpen in Pathian deihlouhdan hihkhak omleh NGAIHDAM NGETNA leng neih in om. Improvement nang a hoih dia gintak khenkhat leng genkhak om. Nuih zaizaina ding khenkhat leng gen leh sakkhak in om. A hong tel theiloute KINGAI mahmah. Hichia Tuailai Day 2014 aamtak a zangzou chu kihimai eive.

Maban ah Tuailai Day kizouta mahleh Pathian min a Fellowship neihtouh zellai kisawm hi. 'Tuailai Kris Gimnam' hidia kihanthawnna manphatak i zaakte a tak a zuui Tuailai hichiat ding in Toupa'n hon ompihta hen.
19/10/2014 Kikhoplai

19/10/14 Ushers a panlai

BYF Day Ushers 18/10/2014

'Tuailai Khris Gimnam' chih topic zang a Panel Decoration kidemna

Panel Decoration kidemna neihlai a South Extension Area apan tuailaite (12/10/2014)

Area lemlak-2 (Area wise group photo a telkhate on 18/10/2014)

Area lemlak-1 (Area wise group photo a telkhate on 18/10/2014)

Area lemlak dek a kikaihkhoplai (Area wise group photo a telkhate on 18/10/2014)
Area Portrait (Video Clip) hiai link ah muhtheih ding http://www.youtube.com/watch?v=rIsOjARBQL4

(C) Lian Suantak @ 20th October 2014

Wednesday, 15 October 2014

Hun-awl Zatna Khat (14th October 2014)



Nitak ann nekhin hun-awl zang hikawm leh inkim a mi-le-sa omte khenkhat veh dia kuan a vaakna lam ah Inn nih ka siikzoh in Pa Thangminlian (Class-XI&XII a class mate) te' inn ah ka va lutleh Htp. Suankham Naulak leh Jenny (Nupa thakte) u-te veh in ana om ua, annkuang ana umkhawm uhi. 

Ann ne di'n hon sawl ua kenle inn a gilvahtak a nekhin phet ka hihchia nek sawm nawnlou in ka om hi. Himahleh a tanu uh Kimkim (4years) in ann ne dia hon kun nilouh in, "...ann na nek keileh nang STRONG lou di" chia hon sawl chu ka en kilkel a, ka lung hon khoih mahmah.

Huchia naupang neukhat, kei tanu toh kivual chet in hon zotchu ka lungsim ah geen nei mahmah in a annkuan uh ka umpih hi. (Huaisung in ka lawm David Nengsonlian @Son Naulak leng hong pawt hi). Huaikia hilou in Kimkim in hon ngaina mahmah a, kikhopna ka neihsung teng bang un kei' pom ut sese a, kenle nuam ka sa mahmah hi. 


Zaan sawtta chia Son Naulak toh ka pai bang ua le hong khaklouh utlou a, apa'n pom in a innuaitan uh hong kha uhi. Naupang kampau hoih a pausak, thuhilh, mi ngaihnatdan leh lenglate welcome-dan sinsak theih ahihdan ka chian semsem a, a' nu-le-pa fel uh ka sa mahmah. Feeling impressed!

Ann ka nekma deuh ua Kimkim pomkawm a lim ka kilaak uh ahi. (Photographer: a' gang thak liklek Suankham Naulak. Time 14/10/2014,10:09pm)