Monday, 3 February 2014

LANVA LUI



Lamka zaang a tengte' tuineek a kingaknapen LANVA LUI ahi. Tui hong kan khong ding lauhthawnghuai hi veh aw. January 4, 2014 hipan a, kangphial hita! Maban a March kha khong chiang in bang a chi phet diam aw...

Nidang a zaw hiai luitui kingakna taak mahmah hive'n. A kuang dimdim in luangsek a, vuahtui luanhun bang a akiim a teengte gam nawk in, a inn uh chimse phialkhop a alutlai hunte bang zuau khong hileh kilawm zezenta.

Ngasa bang tam petmah. School khawlchiang bang a ngasa beng khong a va kikuansek. Tuitha luui lah gamla deuh ahihchia a neute va kitung zou khollou inchin, huailai khong a naupangte adi'n spot nuamtak hi a, a luui a va kibual khalou ki-omlou phial ding hi veh aw. Kitui luluut in luitui valhkhak chang bang om in, mitsan geelgual leh chiteng puang phephut zen a aamtak a i va kisil lai hunte khong.

Khekol tengteng suahvek in vuaktang ngen in kisil pangpang geuh; kizum khollou zomah! Kisil zohchia a kiang a vahaai buan kisawk, buan sapsap dia a quality hoih petmah. Tap zuutna ding khong a puakchaang bangle om. A paam a bigaai bang le zongkawm zel zomah. A luui suang hoih taktakte kinawtna ding khong a sakhau khong a kikuahzel. Lunglen a huaitel, huailai!

Tangval thahaatte adi'n a suang liante tomkhawm a, seekkham in sum naak hoihtak hi a, a neute'n le suang neuzawte seekkham a pocket money ding muhtheihna ana hi. Piaunel bangle quality hoihlua hikei mahleh a na laakna uh hive'n. Tu'n zaw suang lian le muh ding a vaangta. Luui khiaklahhuai mahmah ahi chia gengen ding zaw ahi ta ve...


(Photo as on 04/01/2014, 10:30am, near Joshua Camp lui kianglak)
i

Friday, 24 January 2014

Bang I Chikep Dia.... The Choice Is Ours.



A khutte uh vuai in a ngaihtuahnate uh mawkgawpta mahleh...
A duh-le-deihte uh tuam in khangthakte duh-leh-deihte toh kigamlata mahleh...
A utdante uleh a thanopna lamte uh kidangta mahleh...
A khozaakna uh nidang banglou in a muhtheihna mitte uh bangle chiim nawnkei mahleh...
Nidang bang in hon deihsakna leh itna uh kilatna in nekding alim-a'al, 'CHIKHUM' hon puak zou nawnkei mahle uh...


Huchi'n le ka/i' Pi, PU ahihna uh kiam tuanlou a, nidang a hon itna leh deihsaknate uh suahzou nawnkei mahle uh a lungsim kawm ua a sia-le-pha theihna uh kidanglou eive. (Khenkhat bel a lungsim uh mansuah in hon thei nawnlou bangle ahi kha na dia...)


Hundang teng sang in HIAI hun ahi i itna i piakthuk sam hun ding. Hiai hun ahi i it taktaklam a kilat hun ding.


Upa lamte i kepkhak theih bang HAMPHATNA dan in ngai ni, mohpuakna/tunggikna dan in ngaihtuah mahmah kei ni. Tunggikna dan a i ngaih khakleh a keemte'n kining dia, amau mah inle nuamsa theilou ding uh. Nidang a a' ut bangbang ua a taakna, alim-a'al a nekna uh, a' lamsa uh insung ngei ah mikhual bang kisa mai ding uh eive. Tua a khut hamsim i sakte a i maai khong hon na phiat siangsak ua, a puan uh se nimnem i sakte bangbang a silhlai uh eive naupang neu i hihlai a i va bohboh lai a asilhte uh.


I zun-leh ek hon siaksak ua, zaan hun a i ihmut theihlouh lai a nu-le-pa kiang saang mah a pi-le-pu kiang lumzaw i sak hun bangle ana om tham ahi. Nu-le-pa'n hon na thuhilh chiang bang un hon gupziak ua a na ki-ipp hunte uh bang. Amau lehkha theilou himahleh a tute midangte bang a lehkha siam a hong hihding uh deih mahmah a nungzaang ua hon na pua in school a hong khaklai hunte uh. Khosia-vuahzu nuai a niliap khu a ahong dawnlai hunte. Ahihkeileh khovotpi nuai a school kaai i tawp chiang a Kanpuak hon kansak-kanpih lai hunte uh... Gen senglouh a hon hihsakte uh mangngilh mai theih ahikei.


Sunhun-zanhun a khanvual pawl zou nawnlou bang in inn ah kikhumdenta mahle uh a genkhiatlouh lai unle nidang a atuailai hunte uh ngaihtuahtuah saam ding uh ahi. Ei' bang a a utna teng a phakzoh lai nite ubang, i' pi-pu toh bang a kihih heuhau-kingaihlai hunte uh guuk suutsuut a, lungzuang kisa a khituui a guuknuul hun uh om kha mohlou ding hi.

Bang i chikep dia....The choice is ours.


(C) Lian Suantak @ 25/01/2014
 
Ka Pi (as on January 04, 2013)


Tuesday, 10 December 2013

Attitude/ Lungput


SUNKHAT office ah seppihte lak a khat, Ashok Kumar kichi, toh thuvantaang khong ka houlim khak uleh Haryana a lougam a neihdan uh a hon genkaai kha a, a’ lou ua wheat, paddy khong chiing ahihdan uh hon gen hi. Hichi’n a hon geen kherkher a, “...and we cultivate high quality paddy!” Hiai a ‘High Quality’ a chih chitchiat in ngaihtuahna hon khoihkha hi.


Zodawn a lou-nna seem a kivaak khat kiang ah a kivaakna dong le’ng bang a hon chi dawn dia? Lungkim chitak in a hon dawng diam, a’ik’eh kikhuat luailuai in lungkim chi ngellou in a hon dawng maimah diam? chih khong ka ngaihtuah hi. Inn nupi khat kiang ah nidang a na school kaaipih; na kimuhlouhna uh sawtpi hita khat toh lamlak ah kituak phut unla, “Bang nna na semta?” chi’n hon dongleh bang na chi dawn dia, ka chihleh, “Bangmah semlou! chi’n ka dawng di”, hon chi.


Diklou ka chikei, a dawn utdandan chu ama’ thu ahi. Khatvei ‘Human Resources and Personality Development’ toh kisai Kolkata a ka training na khat uah mihing lungput chi-4 a hon genkha ua:- 1) ‘You are OK; But I’m not OK’ 2) ‘I am OK; But you aren’t OK’ 3) ‘You aren’t OK; And I’m not OK’ leh 4) ‘You are OK; And I’m OK.’ A lina kha lungput dik ahi a chi ua, a dangteng kha duhthusam tunglou lungput ahi, a chi uh. ‘You aren’t OK; And I’m not OK’ ngialngial bang chu ‘Nang na dikkei; kei le dik tuanke’ng, a suaksuak suak heh!’ chia ngongtat a midang hinna khoih a, mahni le’ng kidawm tuanlou a, atawp kitunte lungput ahi, chi uhi.


A tung a Inn nupi’ kiang ah, “Kha-sum lohnei in nna semkei mahlechin ‘Bangmah semlou’ kichi ke’nla; Inkuan khat enkol a nna poimohtak seem ka hi. Tate mikhat suah dia nakpi a, ka hihtheihtawp a, pang ka hi, kichi lechin dawnna hoihzaw hilou ding hiam? I sepna bangbang ah kithalawp leh lungkim chitak in, positive attitude nei hile’ng Pathian inle hon lohchingsak ut diak dia gingta ka hi,” ka chi hi.


Ei’ i diklouh chiang a midangte ‘dik-a’ kimu theilou. Bangteng in positive le ule kikoih khial khasek hi. I houpihnate Positive attitude neitak a hon dawn chiang uale amau a kimuanngamna ompen ensawi sese in, “a hon dawndan mawngmawng kideihkhop na e, kithupisak na e, kiliansak na e...,” kichi khasek hi. A kiliansak himhim le zaw a om tham na a. Mi' attitude amau’ thu ahi mai a, ei’ lungputpen dik photleh bangtan hiam ah i ngaihtuah le’ng tawldamhuai ding hiveh aw. Ei’ lungput dik masa lebel mi’n a utdandan in hon dawngta ve uh, phamohlou hi.


Nidang a tangthu ka zaakngei khat, phuahtawm hia, hilou chihchu ka chiankei; hichidan in a gen ua:  Lei(bridge) lianlou khat ah mi-nih hong kimaituah kha uh hiveh aw. Khat in kiliansakdeuh in, “Ka damsung in kuamah lampi ka awn ngeikei” chi’n sawtpi khawl kha lehle poisalou ding bangkhop in a dinna ngei ah ding leenlun hi. A khatpa-pen in bel awlkha in, “ke’n ka awnzel” chi’n awn-geih a, hun sumang lou in a maban sawnthei hi. A koi zawpen in attitude hoih/ healthy attitude neizaw hi’n na thei a? Kiniamkhiat zek a atamzaw hoihna ding khualtheih kichi thil poimoh mahmah ahi.

 “Keep your thoughts positive because your thoughts become your words. Keep your words positive because your words become your behavior. Keep your behavior positive because your behavior becomes your habits. Keep your habits positive because your habits become your values. Keep your values positive because your values become your destiny.” ~ Mahatma Gandhi.



(c) Lian Suantak @13/11/2013 – 10/12/2013.